Dit jaar wilden we iets anders met Pasen. Niet naar de hoogmis maar vroeg in de ochtend uit de veren en zelf op zoek naar het graf. Vrijwilligers van Museumpark Oriëntalis hebben voor de vierde keer een Paasochtendwandeling georganiseerd. Als we om kwart over vijf aankomen rijden, branden er vuren bij de ingang. Een half uur later zijn we met ruim dertig mensen. Marie Christine heet ons welkom en daarna volgen we Gonnie die een toorts draagt en ons zo door het donkere bos leidt. Het is volle maan en dat geeft dit samenzijn een speciaal karakter. Een haan kraait drie keer…
Het decor van deze Paaswandeling is het Museumpark Oriëntalis. Een historische plek waar 100 jaar geleden een kopie van het Heilige Land werd ontworpen. Bouwkundig tekenaar, beeldhouwer, schilder en katholiek in hart en nieren Piet Gerrits (1878-1957) heeft van 1915 tot 1931 de wereld geschapen waarin wij deze ochtend lopen. Lees verder Pasen in Museumpark Oriëntalis→
Wat begon met een bronzen neus uit Duitsland, eindigt in de tentoonstelling met een vergulde vinger uit Nijmegen. Zaterdag jl. is de expositie ‘Van hun voetstuk – Romeinse beelden opnieuw ontdekt’ in Museum het Valkhof in Nijmegen geopend. Keizerin Agrippina staat in de eerste zaal om je welkom te heten. Rechts naast haar hangt een kaart van Europa. Op deze kaart is de limes, de noordelijke grens van het eens zo grote Romeinse Rijk ingekleurd. Je maakt als bezoeker een reis tussen Leiden, de meest westelijke stad aan de limes en het Duitse Künzing, in Beieren, aan de oostgrens.
In vier honderd jaar Romeinse overheersing werden ook in Noord-Europa vele legerkampen, heiligdommen, villa’s en landhuizen gebouwd. Voor deze locaties werden bronzenbeelden van keizers en goden gemaakt. Velen zijn tijdens hun leven op een voetstuk gezet en na hun dood weer van hun voetstuk gehaald. Dit is van aller tijde, Acda en de Munnink bezongen het in hun lied ‘je kan ook nooit eens even rustig op en voetstuk staan’.
Omdat brons duur was, zijn de meeste beelden nadat ze van hun voetstuk zijn gevallen in stukken gesneden en later opnieuw gebruikt als grondstof voor andere beelden. De tentoonstelling begint met ‘een Rijk in schreven’ met daarachter keizerin Agrippina die die alles overziet. Internationaal onderzoek heeft tussen 2010 en 2014 veel raadsels opgelost. Tot 21 juni deelt Museum het Valkhof in Nijmegen deze geheimen graag met je.
Het begon allemaal met een neus, een bronzen neus. Gevonden door Duitse scholier in 1997 in Mögglingen, iets ten zuiden van de limes, de noordgrens van het Romeinse Rijk. Het groeide uit tot drie museale tentoonstellingen waarvan de laatste nu in Museum het Valkhof in Nijmegen. Deze krijgt een feestelijk tintje met de viering van de 2000ste verjaardag van de Romeinse keizerin Agrippina. En daar tussenin ligt een groot internationaal onderzoek naar brons stukken die langs de limes zijn gevonden. Allemaal delen van Romeinse beelden die van hun voetstuk zijn getrokken om uiteenlopende redenen.
Met behulp de modernste onderzoektechnieken wordt sinds 2010 een grootschalig onderzoek uitgevoerd waarbij ruime 5000 losse stukken brons zoals vingers, tenen, wapperend haar, fragmenten van paarden, delen van wapenuitrusting enzovoort worden onderzocht. Dit levert naast unieke archeologische informatie vooral bijzondere verhalen op. Een deel van de vondsten is al getoond in het Limesmuseum in het Duitse Aalen en het LVR Landesmuseum in Bonn. Nu is het de beurt een Museum het Valkhof om de verhalen in Nederland te verspreiden. Speciaal voor deze gelegenheid kwam de Romeinse keizerin Agrippina vanuit Napels naar Nijmegen. Ze viert hier haar 2000ste verjaardag en jullie mogen allemaal op haar feestje komen. Van zaterdag 21 maart t/m 21 juni 2015 staat ze klaar om je welkom te heten. Kom je ook? Lees verder Romeinse keizerin Agrippina in Nijmegen→
“Geen tijd. Ik krijg nog steeds liefdesbrieven van Lyle. Over twee weken is hij weer terug. … Zoveel uitnodigingen … enzovoort, we moeten ze wel aannemen, want wie weet zijn we morgen wel dood”. Dit zijn de herinneringen die Johanna de Wilde in haar oorlogsdagboek* noteert op 16 januari 1945. Nijmegen is dan al bevrijd, maar er is geen vrijheid. De keizerstad aan de Waal leeft en huivert in de granatentijd. In het westen doolt het hongerspook rond, hier suizen dagelijks granaten over de rivier en volgen inslagen in de stad.
Johanna en haar familie hebben in de oorlogsjaren en na de bevrijding als gevolg van Operation Market Garden veel internationale soldaten onderdak verleend. Talrijke ontmoetingen hebben plaats gevonden aan de Groenestraat in huize de Wilde. Ook elders in de stad vinden vele ontmoetingen plaats, vaak met een langdurige herinnering. Museum het Valkhof nodigt je uit voor haar speciale tentoonstelling ‘Ontmoetingen in oorlogstijd’. Nog tot 22 februari a.s. kun je hier zien en horen hoe het leven in frontstad Nijmegen zich in die laatste Oorlogswinter heeft voltrokken.
Marieburgkapel in lichtstralenkrans foto Wilma Lankhorst
Heb je de koffers al gepakt? De komende dagen gaan 1,8 miljoen Nederlanders op kerstvakantie. Gelukkig blijven 950,000 mensen in eigen land en dat zijn er ruim 50,000 meer dan vorig jaar. Waarom zou je weggaan als er hier ook veel te zien en te doen is? Neem nou Nijmegen. Keus te over: Kerst in de Stevenskerk, Mariken Winterfeesten, Kerst ‘Shopping Nights’, Circus in het Goffertpark, het Feest van het Licht in Museum Orientalis en ‘Winter aan de Waal’. Dat is wat we bedoelen met ‘Altied Nijmegen’. Pak de trein of de auto en geniet lekker mee.
Dit is het vierde en laatste deel in de serie posts over het Karel de Grote jaar. In deze serie heb je kennis gemaakt met de figuur Karel de Grote, zijn geboorteplaats, zijn verblijf in Nijmegen en we sluiten af met zijn geliefde Aken. De stad waar hij graag kwam, overleed en begraven ligt.
Karel de Grote gids in Aken
Heb je er ooit van gedroomd om op stap te gaan met Karel de Grote? De rondreizende koning en keizer, vader van Europa, grondlegger van het onderwijssysteem, initiator van de Karolingische school en her-invoerder van de munt? Soms droom ik ervan dat ik in een andere tijd wakker word, dan waarin ik ben gaan slapen. Vandaag is zo’n dag. Ik heb een afspraak met Keizer Karel, hij is mijn gids in Aken. Heb je zin om mee te gaan?
Karel in Nijmegen Zoals we in de inleiding lazen bracht Karel in 777 voor de eerste maal een bezoek aan Nijmegen. Op weg naar de Saksen, om hen een lesje in gehoorzaamheid te leren, maakte hij een stop in Nijmegen. Hij vierde hier Pasen op zijn nieuwe palts.
Na zijn ‘geboorteplaats’ Ingelheim gaan we in deze post op zoek naar Karels’ voetsporen in Nijmegen. Dat was een ware speurtocht. De speciale Karel de grote wandeling van het Gilde leverde nauwelijks bruikbare informatie op. Net als de beknopte tentoonstelling in Museum de Stratemakerstoren. Terwijl ik dacht dat het Karel-feest in Nijmegen nog moest beginnen, las ik eergisteren in de krant dat het Karel themajaar dit weekend wordt afgesloten. Heb ik wat gemist? Lees verder Karel de Grote in Nijmegen→
Nijmegen heeft er een nieuwe stadswandeling bij: Brandhaarden Bevrijding september 1944. Het eerste exemplaar werd vrijdagmiddag door Bregje Jaspers in het Valkhof Museum aangeboden aan de Nijmeegse wethouder van cultuurhistorie, de heer Ben van Hees. Lees verder Langs brandhaarden bevrijding Nijmegen→
De directie van Museum het Valkhof in Nijmegen werd verrast met een bijzondere gift. Het Nijmeegse echtpaar Henk & Lily van Mulukom verzamelt sinds de jaren zestig van de vorige eeuw actief moderne kunst. Hun passie gaat uit naar drie stromingen, de Cobra groep, de Amsterdamse Limburgers en de Nieuwe Figuratie. De collectie omvat zowel driedimensionale kunst zoals beelden als kunst op het platte vlak zoals schilderijen en tekeningen. Hun verzameling is nu ondergebracht in de H.L. Art Foundation en de Van Mulukoms hebben besloten om de werken met een grote regelmaat uit te lenen aan Museum het Valkhof in Nijmegen. De eerste tentoonstelling heet “Kracht in Kleur”. Het is een bezoek waar je vrolijk van wordt!
Vrijheid van verzamelen
In de expositie is een 40 minuten durende documentaire te zien waaruit blijkt dat Henk en Lily van Mulukom verzamelaars zijn zonder een uitgestippeld plan. Ze hebben wel een duidelijke visie: ze verzamelen alleen moderne kunst van na de Tweede Wereldoorlog en richten zich vooral op het werk van Nederlandse en Belgische artiesten. Ondanks deze geografische focus is het land van herkomst niet doorslaggevend. Als het werk van kunstenaars met andere nationaliteiten aansluit bij de drie genoemde kunststromingen, overweegt het echtpaar met grote regelmaat tot een aankoop buiten onze landsgrenzen.
Deze vrijheid maakt de collectie zo bijzonder. Een curator van een museum is altijd gebonden aan het artistieke keurslijf, de pijlers van het museum. De Van Mulukoms voelen zich vrij. Zij volgen gepassioneerd hun eigen richting en genre en kopen zowel plat werk als driedimensionale kunst waarbij ze een sterke voorkeur hebben voor drie kunststromingen. In de tentoonstelling in het Valkhof worden deze stromingen in aparte zalen met een eigen stukje uitleg aangeboden.
Door alle aankopen werd hun eerste huis te klein om alle kunst daadwerkelijk aan de muur te hangen en de plastieken een plekje in de kamers te geven. In eerste instantie bouwt het echtpaar een nieuw, ruimer huis dat wordt ontworpen rondom hun kunstcollectie. Ze hebben zelfs een ruimte die ze zelf met een knipoog ‘onze galerie’ noemen. Maar het verzamelen gaat verder en dan komt er een contact tot stand met Frank van der Schoor. Hij was toentertijd conservator van Museum Commanderie van St. Jan, de voorloper van Museum het Valkhof. Anno 2014 is Van der Schoor conservator bij het Valkhof. Het echtpaar Van Mulukom wil dat hun collectie, in zijn geheel, voor de toekomst behouden blijft. Ze willen ook graag dat de collectie duurzaam wordt ontsloten voor het publiek. Om deze wensen te realiseren zijn ze een blijvende samenwerking met Museum het Valkhof aangegaan.
Zowel het museum als wij als Nijmegenaren mogen ons gelukkig prijzen met deze oplossing. Tot 24 augustus a.s. kun je je hart verwarmen aan “Kracht in kleur”. Daarna gaan de werken tijdelijk terug naar de familie omdat Museum het Valkhof in 2015 gaat verbouwen. Na de uitbreidingswerkzaamheden krijgt de Van Mulukom collectie een vaste plaats in het museum en dan kunnen wij met trots zeggen dat we als het ware onze eigen Hélène Kröller Müller in Nijmegen hebben in de personages van Lily & Henk van Mulukom. Met de mooi uitgevoerde en informatieve tentoonstellingscatalogus heb je voor slechts € 17,50 nu zelf een indrukwekkende collectie naoorlogse kunst in je bezit! Bijna 100 pagina’s vol kracht & kleur.
Zonder alle geheimen van deze expositie te verklappen noem ik toch een paar namen. De Cobra groep is hier vertegenwoordigd door o.a. Karel Appel, Antoon Rooskens en Carl-Henning Pedersen (foto 3). Voorbeelden van de Amsterdamse Limburgers is er o.a. van Ger Lataster, Pierre van Soest en Pieter Defesche. Van de Nieuwe Figuratie zijn werken te zien van Yvan Theys (foto 2) Roger Raveel, Lucassen en Etienne Elias. Er zijn maar liefst tien werken van Lucebert (foto 3). Ik word ook blij met de twee bijdrages van een van mijn favoriete kunstenaars Klaas Gubbels. Bij de ingang van de tentoonstelling heten drie sculpturen van Armando (foto 4) de bezoeker tot 24 augustus a.s. van harte welkom. Museum Het Valkhof Nijmegen De tentoonstelling “Kracht in Kleur” de van Mulukom-collectie is nog tot 24 augustus 2014 te zien in Nijmegen.
