Op televisie, het internet en in de kranten staat het bol van de actie, geweld en oorlog. We hebben recent een onrustige jaarwisseling achter de rug met toenemend geweld tegen hulpverleners. Een Amerikaanse president die zijn eigen wetten maakt en nieuwe grenzen trekt. Tussen al dit lawaai is er nu stilte in de storm. De eerste collectietentoonstelling in het jubileumjaar van Voorlinden is er een waarin je even op adem kunt komen. Welkom in de stilte.

Zes zalen in stilte

Het is dit jaar 10 jaar geleden dat ik gast was bij de opening was van Museum Voorlinden. De collectie van toen is in die tien jaar verder gegroeid. Steeds kregen we als bezoeker nieuwe collectietentoonstellingen aangeboden. Stilte in de storm is de meest recente, misschien wel de meest spraakmakende. Zowel de intentie van de tentoonstellingsmakers: ‘een moment van bezinning bieden in een wervelende wereld’, als de keuze voor onder andere de ‘Counting the Rice’ (Marina Abramović) geven de bezoeker een moment van reflectie. In zes zalen ontdek je bijna twintig werken die je wereld even op pauze zetten. In een handig boekje wordt bij de meeste werken een korte beschrijving gegeven van de kunstenaar en zijn/haar intentie.

‘Zet de wereld op pauze en kijk aandachtig naar wat er om je heen gebeurt
en met jezelf. Juist daar groeit de kracht.’

Susanne Swart (directeur museum Voorlinden)

Een uitnodiging om te vertragen

De blikvanger in de eerste zaal zijn de zwarte kites (Bird of III Omen, 2010-2012) van de Mexicaanse kunstenaar Arturo Hernández Alcázar  (1978). Volgens de kunstenaar is deze installatie een waarschuwing. Het is een voorbode van verandering. In 2010 werd zijn thuisland Mexico overspoeld door geweld als gevolg van de gewelddadige strijd tussen rivaliserende drugkartels. Tijdens de nationale herdenking van de Mexicaanse onafhankelijkheid (1810-1821) heeft Alcázar in 2010 een deel van deze zwarte vliegers gebruikt. Hij verwijst daarmee terug naar de vliegers die 200 jaar eerder in de onafhankelijkheidsoorlog werden gebruikt om informatie over geheime bijeenkomsten door te geven. Tijdens de bijeenkomst in 2010 reageerde de Mexicaanse politie even afwijzend op de vliegers als destijds de Spaanse overheersers: binnen een halfuur werden ze neergehaald. Dit is nog niet de stilte die ik had verwacht, dit is meer een storm die raast.

Water, rijst en linzen

In de tweede zaal, ga ik op de rand van het ronde waterbassin zitten. De Italiaanse kunstenaar Massimo Bartolini (Cecina, 1962) heeft een waterbassin gemaakt waarbij het water beweegt op het ritme van een hartslag. De steeds weer opkomende en verdwijnende golf staat symbool voor het gegeven dat alles steeds in beweging is, niets staat echt stil. Hier zitten heeft een rustgevend effect. Via de 651 glazen bollen van de Deense kunstenaar Olafur Eliasson  (Kopenhagen, 1967) loop ik door naar de installatie ‘Counting the Rice’ van Marina Abramović  (Joegoslavië, 1946). 

Meditatief tellen

Er zit een dame in een witte laboratorium jas, met koptelefoon in een bank die mij doet denken aan mijn lagere school: tafel en stoel in een. De vrouw is heel geconcentreerd en telt rijstkorrels en linzen. Ze legt ze in sliertjes. Na een uur wordt ze afgelost door een man die op zijn beurt aan het tellen slaat. Als ik de dame vraag wat dit uurtje rijst stellen met haar heeft gedaan zegt ze: “het was heerlijk zen en naarmate de tijd verstreek, werd ik steeds meer naar binnen gekeerd. Ik zou het zo weer doen”. Op de oproep van het museumteam om zelf onderdeel te worden van deze Abramović is enthousiast gereageerd. Uit het hele land komen belangstellenden voor een uurtje naar Wassenaar om rijst en linzen te tellen. Ook mee doen? Lees dan hier, hoe dat kan.

Reiziger in de sneeuw

Op mij heeft L’Addition (2025) van het Deens-Noorse kunstenaarsduo Elmgreen (1961) & Dragset (1968) en rustgevend effect. Ik zit in zaal drie waar bijna het hele vloeroppervlak is bedekt met ‘sneeuw’. Op de reiziger met rugzak en slaapmat na is alles wit in deze ruimte. Ik ga zitten op een van de bankjes en ben binnen enkele seconden terug in Fins Lapland. Daar liep is zelf in een compleet wit landschap en dat werkt heel rustgevend. De eenzame wandelaar voor mij is volledig op zichzelf teruggeworpen en compleet losgezongen van de wereld. Thema’s als eenzaamheid en onze relatie met de natuur komen met enige regelmaat terug in het werk van dit Scandinavische kunstenaarsduo. Ik neem ruim de tijd voor dit moment, bevroren in de tijd.

Een zwangere muur?

De Indiase kunstenaar Anish Kapoor (Bombay, 1954) weet steeds weer te verassen. Of het zijn magische zwarte gaten zijn, de spiegel van de hemel of Vertigo je blijft je afvragen hoe hij het doet. In zaal vier van deze tentoonstelling heeft hij met zijn team een muur ‘zwanger gemaakt’. De inspiratie voor dit idee vond Kapoor in 1991 tijdens een bezoek aan de heilige Aboriginal plek Uluru. De wereldberoemde rode rotsformatie verandert de hele dag, onder invloed van het licht, subtiel van kleur. De aardse uitstulping was voor Kapoor duidelijk aanwezig, maar voelde ook hol en onwerkelijk. In zijn altijd aanwezige schetsboek schreef hij ‘witte vorm op een witte muur’. Zie hier Pregnant White Within Me (2022). We kijken er met verbazing naar…

‘Mijn kunst speelt met het sublieme in relatie tot waanzin
met aantrekkingskracht én afstoting.’

Philip Vermeulen, uitspraak van de kunstenaar bij 10 Meters of Sound

Het stormt in het museum

De stilte van de reiziger in het witte landschap en de dito gekeurde zwangere wand, wordt in de een na laatste zaal verbroken door de installatie 10 Meters of Sound Van de Nederlandse kinetisch kunstenaar Philip Vermeulen (Delden, 1986). Vier elastieken van elk 10 meter lang draaien in een donkere ruimte rond. De patronen, snelheid en daardoor ook de geluiden veranderen steeds. Je ervaart hier alsof er een storm opsteekt én voorbij raast in het museum. Het is een spel van licht en beweging en fascinerend om naar te kijken. 

Last en veerkracht

In de laatste zaal duurt het even voor je begrijpt wat je ziet. De installatie Everyday Life (2025) van de Italiaanse kunstenaar Arcangelo Sassolino (Vicenza, 1967) is niet iets dat je in het dagelijks leven tegenkomt. Sassolino speelt met de zwaartekracht. Hier rust een massief rotsblok op een glazenplaat, die lichtjes meebuigt onder het gewicht. Je ervaart hier een zichtbaar spanningsveld tussen kwetsbaarheid en kracht. Met deze installatie verbeeldt Sassolino de onzichtbare lasten die we dagelijks met ons meedragen en de veerkracht die nodig is om onze balans te bewaren in het dagelijks leven. Als je deze zaal verlaat, kom je terug in het dagelijks leven. Het is nu aan jou of het je lukt om stilte momenten te vinden in de wereld van nu, waarin het steeds harder lijkt te stormen.

‘Stilte geeft ruimte. Voor aandacht, voor nieuwe ideeën,
om te voelen wat er echt gebeurt. Kunstenaars omarmen stilte
precies omdat het de zintuigen scherpt, denkprocessen vertraagt
en nieuwe beelden en betekenissen laat ontstaan.
Samen die stilte ervaren en omarmen heeft iets magisch.’ 

Barbara Bos, hoofd tentoonstellingen Voorlinden

Stilte in de Storm is tot en met 23 augustus 2026 te ervaren in Museum Voorlinden. Kijk hier de details.

Verwacht in jubileumjaar in Voorlinden

31 januari 2026 opent de eerste solotentoonstelling in ons land van de Franse (figuratieve) schilder Claire Tabouret (Pertuis, 1981). Tabouret woont en werkt in Los Angeles. De belangrijkste thema’s in haar oeuvre zijn gender, identiteit en jeugdherinneringen.

 ‘Ik ben ongelooflijk trots dat we met deze virtuoze kunstenaar
ons jubileumjaar openen; Claire Tabouret schildert trefzeker, vol lef
en met een groot inlevingsvermogen.’

Suzanne Swarts, directeur Voorlinden

@ tekst en foto’s Wilma Lankhorst.
© gebruik van de foto’s met dank aan en met toestemming van Museum Voorlinden, de genoemde kunstenaars , Ruud Baan en alle bruikleengevers.