Het is feest op landgoed Huis Bergh in ’s Heerenberg. Leden van het kunstenaarsnetwerk het WEB hebben hier hun 25ste kunstwandelroute (KWR) uitgezet Het is een jubileum editie van dit succesvolle buitenkunst evenement in de Achterhoek. 23e jaar was landgoed Enghuizen (Hummelo) de thuisbasis. Sinds vorig jaar is de groene oase rondom Huis Bergh in Montferland de nieuwe locatie. Tijdens het Paasweekend is de 25ste editie geopend. Tot en met tweede Pinksterdag (25 mei) kun je de route dagelijks lopen op elk tijdstip die jij wenst. De wandeling is gratis, dus wat let je om binnenkort naar ‘s Heerenberg te gaan en te genieten van verrassende kunst in de mooie Achterhoekse natuur?
Huis Bergh een mooi startpunt
Je kunt de wandeling op elk gewenst punt beginnen, je volgt daarvoor de kleine gele houten bordjes met de letters KWR. Wat nog fijner is te beginnen op het plein voor Huis Bergh. Bij Kasteel Café Heeren Dubbel kun je de catalogus kopen (Euro 7,50). In deze kleurrijke gids staan alle kunstwerken met foto en een stukje uitleg van de kunstenaar. Dichter Piet Gerbrandy heeft ook voor deze editie weer verschillende poëtische creaties geschreven. In het midden van het boekje vind je 31 vragen die speciaal voor kinderen zijn gemaakt. Het is leuk en leerzaam om met verschillende generaties de kunstobjecten te bekijken en samen je verwondering delen. Met de aankoop van de catalogus ondersteun je het project dat al een kwart eeuw door kunstenaars en vele vrijwilligers wordt opgezet. Huis Bergh is nu in de laatste fase van de grote renovatie. Met Pasen is de 100 dagen-klok gestart zodat we aan het begin van de herfst dit mooie gebouw weer uitgebreid kunnen bezoeken.
31 kunstobjecten – 36 kunstenaars
Op het landgoed van Huis Bergh staan maar liefst 31 kunstobjecten gemaakt door 36 verschillende kunstenaars. Zes werken zijn een samenwerking van twee kunstenaars, nummer 18 (Blikvangers) is een gezamenlijk werk van groep 4 van de Openbare Basis School Jan Ligthart uit Zelhem. Van de 36 deelnemers komen er drie uit Duitsland, de rest komt veelal uit de regio of is geboren in de Achterhoek en woont en werkt nu elders. Een voorbeeld van deze laatste categorie is Abel Kamps (Doetinchem, 1999), geboren in Doetinchem, nu woonachtig in Amsterdam. Tijdens de openingswandeling ontmoet hij Theo Wicherink, de kunstenaar, die als docent Abel als scholier de eerste creatieve lessen gaf.
Mond-vol-zand
Wicherink geeft ons allemaal een korte geschiedenisles bij zijn boom-object ‘mond vol zand’.
“In een ver verleden vervoerden reuzen bergen zand. Er werden heuvels geformeerd, zoals de Eltenberg. Per ongeluk liet een reus een homp zand uit zijn mond vallen, ergens bij Zeddam. ‘Ach, loat moar liggen den mond vol zand,’ werd gezegd. De naam was geboren: mondvolzand werd Montferland,” aldus Wicherink.
Bomen als inspiratiebron
Op het landgoed en rondom Huis Bergh staan veel historische bomen. De silhouetten van talrijke bomen spreken tot de verbeelding, net als de historie van veel bomen. Er zouden geesten in kunnen wonen of boskwallen #nr. 5 van Maryan Bömer & Mirjam Welling. Beide kunstenaars maken sieraden, maar zijn voor de gelegenheid uit hun comfort zijn gestapt. “Bij ons beiden leefde de wens om eens iets heel groots te maken,” aldus Welling. De bomen hier daagden onze creativiteit uit. Iris Burghout & Dorothea Staalman laten ons door de navel van de boom kijken #nr. 4 umbilicus.
Voor Hans Michael Spogahn zijn de bomen op het landgoed de ideale plek voor de Achterhoekse ratelslang #nr14. In de installatie Reidans #nr 21. nemen Ineke Bruil en Ria Wiendels je mee in de botanische geschiedenis van het landgoed, terwijl Fieke Jolink met Symfonie der Struwelen #nr. 22 je kennis laat maken met het bladergeritsel en dierengeluiden die de haas inspireren voor zijn (bos)composities.
Schrijf je wens in de groeiboom
Ineke van Dijk nodigt je uit om zelf een fris blad toe te voegen aan haar Groeiboom #nr. 26. Wendy Janssen geeft je een inkijkje in de kern #nr27. “In de kern van de bomen op deze wal leeft het leven”, aldus Janssen. Tot slot werd ik heel vrolijk van Bastiek #nr 28 van Wiesje de Boer. “De Bastiek is een knipoog naar de renovatie met een vilten boombast. Het herstel met behoud van eigenheid,” aldus De Boer. De kleuren van haar vilten boombast zijn gebaseerd op de kleuren die je na de renovatie in Huis Bergh kunt zien.
De legende van Mechteld ten Ham
De rijke geschiedenis van ’s Heerenberg kent vele legendes. De bekendste is misschien wel het verhaal van Mechteld ten Ham. Kunstenaar Patrick Beverloo heeft ter gelegenheid van 625 jaar stadsrechten van ’s Heerenberg in 2004 een bronzen beeld van haar gemaakt. Ten Ham werd door haar medeburgers beschuldigd van toverij. Op 80-jarige leeftijd werd zij in 1605 levend op een brandstapel gezet. Beverloo heeft haar als heks afgebeeld maar zegt in zijn toelichting “ze was een gewone vrouw van vlees en bloed.”
Op enkele meters lopen van dit beeld reageren Niamh van der Meer & Jennifer van de Wal met Wat zij niet zijn #nr. 2 op de positie van sterke vrouwen in vroeger tijden. Hun werk is een monument dat de menselijkheid benadrukt en steun symboliseert voor de vrouwen. “Vrouwen uit een ver verleden maar ook nu, in het teken van femicide,” aldus de kunstenaars.
Resultaat van samenwerken
De Chinees-Nederlandse kunstenaar Youzan Chen heeft met 42 deelnemers ook naar het leven van Mechteld ten Ham #nr. 7 gekeken. “Zonder kritisch denken zijn mensen gevoelig voor roddels en geruchten. Wie we niet kennen wordt een vreemdeling, aldus Chen. Het kunstwerk dat je hier ziet is het resultaat van een samenwerking. Begrip en verbondenheid zijn ook nu hard nodig. Bijna op het einde van de route geeft Hans Lammers zijn visie op Mechteld, het vonnis in vier vormen #nr. 29. De installatie omvat een cirkel, een kubus, een spiraal en een tetraëder, een regelmatig viervlak.
Zorg voor en om de natuur
De ontwakende natuur op het landgoed roept ook vragen op over het voortbestaan van deze mooie plek. Eeuwen waren de rentmeesters van de heren van Bergh verantwoordelijk voor de zorg van het landgoed. Door de huidige klimaatontwikkelingen ‘waait er een andere wind’. Zo stelt Louky Scheltema ons voor aan de dwaalgast onder de dwaalgasten #nr. 6. Haar dwaalgast kwam door klimaatverandering in het droge moeras van het landgoed terecht. Rob Chevallier laat ons in zijn installatie Op de duurzame dREMpel #nr. 8 24 zonnebloemen zien in evenzoveel remschijven. “Ze hebben respectievelijk een kort en een lang werkzaam leven gehad,” aldus Chevallier. “Samen bieden ze inzicht over de toekomst. Onze toekomst en ons gedrag, vervolgd de kunstenaar.
Klimaatverandering en onze voetafdruk
Hermine Grob heeft twee grote keramische voetafdrukken gemaakt. Haar foot print #nr 15 verwijzen naar onze voetafdruk, de impact van onze leefstijl op de aarde. Grob heeft keramiek gebruikt waarmee ze verwijst naar de natuur. De rood-wit geblokte randen verwijzen naar de luiken van het kasteel. Op een paar meter vanaf deze foot print beeldt Georg Paar klimaat-verandering #nr. 16 uit in hout. Paar’s werk vermeldt de opwarming van de aarde. De rode lijn die de symbolische bergen aftopt, symboliseert hier de klimaatverandering. Gerd Hagedorn leert ons dat waar libellen zijn, de natuur in balans is. Hij laat het zien in Natuur in de Cultuur #Nr. 17.
Netwerk van organische wijsheid
“Witte zachte draden, netwerk van gesterkte cellen, fosfor en stikstof voor koolstof uitruilen.
Witte zachte draden netwerk zonder autoriteit, betrouwbaar, veerkrachtig samenwerken.
Witte zachte draden netwerk met organische wijsheid,” met deze woorden beschrijven Els Bottema & Fokje Russchen Mycelium Intelligentie # nr. 19. Mycelium (zwamvlok) is een (vaak ondergronds) netwerk van alle draden van een schimmel. Dat de natuur altijd haar weg vindt, laat Ceciel Thuijs zien in Natura Artius Magistra #nr. 25. De tijd laat zijn sporen achter in de natuur. Bloemen steken altijd weer de kop op. En tussen al dit moois ‘loopt’ de wandelaar #nr. 24 van Piet Post zijn dagelijkse ronde over het landgoed.
Sta even stil
Alvorens we de kunstwandelroute afsluiten, staan we stil bij Ruim EENENZEVENTIGDUIZEND Gazagaten #nr. 23 van Jozef Kemperman. Kemperman heeft een houten muur in de natuur opgetrokken. De muur belemmerd het uitzicht op de omgeving. UITZICHTLOOS, een scheidingsmuur met daarop in rood de contouren van een vlag en 71.000 gaten. De vlag verwijst naar Gaza, de gaten naar de mensenlevens die de strijd tot 28 februari 2026 heeft gekost. “Hier gaten, daar mensenlevens.
Naar rechts wordt de muur
…. Iets van een vlag
…. Iets van beweging
…. Iets van hoop.
Met deze gedachte van hoop, sluit ik de 25ste editie van de Kunstwandelroute af.
Kunst buiten HUIS BERGH is tot en met 25 mei 2026 dagelijks te ontdekken in de groene oase van landgoed Huis Bergh in ’s Heerenberg. Kijk hier voor alle details.
De kunstwandeling is nog leuker met de catalogus in je hand. Hierin vind je alle kunstwerken met foto, een stukje uitleg en prachtige gedichten. Met de aankoop van deze catalogus ondersteun je dit mooie initiatief en kan de organisatie straks aan de 26ste editie beginnen.
Nieuw
Nieuw in dit jubileumjaar zijn lezingen en workshops. De lezingen zijn gekoppeld aan een tweegangen diner bij Kasteel Café Heeren Dubbel. Kijk hier voor het aanbod, eventuele kosten en de manier van aanmelden.
© tekst en foto’s Wilma Lankhorst
© gebruik van de foto’s met dank aan en met toestemming van het WEB de genoemde kunstenaars en Karel Peters.