Bij Matisse thuis is de vertaling van ‘Chez Matisse’. Het tijdelijke huis van deze vernieuwende kunstenaar is op dit moment het H’Art Museum aan de Amstel in Amsterdam. Centre Pompidou in Parijs wordt de komende jaren verbouwd waardoor voor Matisse en enkele tijdgenoten een nieuw thuis werd gezocht. Tachtig werken hebben tijdelijk een nieuw onderdak gevonden en jij bent van harte welkom om Matisse en tijdgenoten te ontmoeten in Amsterdam. Dat kan nog tot en met 14 februari 2027.
Welkom bij Henri Matisse
Henri Matisse leefde van 1869 tot 1954. De eerste twintig jaar van zijn leven woont hij in Noord-Frankrijk, waar hij onder andere rechten studeert. Zijn eerste werkervaring doet hij tot 1888 op in de juridische wereld. Op zijn 22ste vertrekt hij naar Parijs en schrijft zich in voor een kunststudie aan de École des Beaux-Arts en de Académie Julian. Kunstschilder Gustave Moreau (1826-1896) is een van zijn leermeesters. Matisse ontdekt in Parijs het werk van onder andere Paul Cézanne en Vincent Van Gogh. In 1925 bezoekt Matisse ons land. Hij bezoekt het werk van Hollandse oude meesters in musea in Rotterdam, Den Haag, Haarlem en Amsterdam. Naast Nederland reist Matisse graag naar zonnige oorden zoals Zuid-Frankrijk en Marokko (Noord-Afrika). Hier ontwikkelt hij zijn fascinatie voor licht, kleur en ornamentiek, decoratieve elementen.
Matisse is al jaren een grote inspiratiebron voor schrijvers, kunstenaars
zoals Jeroen Krabbé. In het kader van de tentoonstelling Chez Matisse
in Amsterdam zendt AVROTROS de serie Krabbé opzoek naar Matisse nu opnieuw uit.
Matisse is lang op zoek naar zijn eigen persoonlijkheid en signatuur
Aurélie Verdier in de tentoonstellingscatalogus (2026) p. 61

Wat zie je in Amsterdam?
Het team van H’Art Museum heeft in nauwe samenwerking met het Matisse-team van Centre Pompidou Parijs Masterpieces (meesterwerken) geselecteerd. Het museum in Parijs heeft een van de grootste Matisse-collecties ter wereld. Je kunt dus zeggen: de keuze was reuze. Matisse was niet alleen schilder, hij maakte ook gravures (grafische kunst) en beelden. De doelstelling was om te laten zien hoe Matisse de omgang met kleur, vorm en compositie vernieuwde. Naast schilderijen en sculpturen van Matisse ontdek je werk van tijdgenoten en van hedendaagse kunstenaars. Met de selectie van werken deze twee groepen ontdek je hier hoe de vernieuwde kleur, vorm en composities geïnspireerd op de werkwijze van Henri Matisse doorwerken in de moderne – en hedendaagse kunst. Samengevat een interessante les kunstgeschiedenis vertelt vanuit Frans perspectief.
Van boven naar beneden
De tentoonstelling Chez Matisse begint verrassend op de eerste verdieping van de tentoonstellingsvleugel. Je ontmoet Matisse in de eerste zaal via een zelfportret uit 1900. Hier hangen ook twee schilderijen van kannen. Het ene doek is van Albert Marquet (1875-1947) De koffiekan uit 1902. Het andere werk is van Matisse, Stilleven met chocoladekan (1900-1902). Het verschil in keurgebruik is opvallend. De koffiekan is geschilderd in warme bruintinten, de witte beker met blauwe figuren geeft het geheel wat extra kleur. Matisse gebruikt in zijn werk meer kleuren dan zijn vriend Marquet.
Het Fauvisme
In 1899 leert Matisse André Derain (1880-1954) kennen. Samen met Derain en De Vlaminck wordt Matisse beschouwd als een van de grondleggers van het fauvisme. Het gebruik van felle, nauwelijks gemengde kleuren zie je in dit vroege werk van Matisse. Na deze opening wandel je van kabinet naar kabinet waarin afwisselend werk van Matisse en tijdgenoten te zien is. Enkele openingen in de wanden van kabinetten gunnen je al een blik op de grote tentoonstellingszaal beneden.
Interieur met goudviskom
Neem de tijd voor het schilderij ‘Interieur, goudviskom (voorjaar 1941) aan het eind van de gang. Dit schilderij heeft Matisse gemaakt in het eerste jaar van de Tweede Wereldoorlog. Als toeschouwer kijk je vanuit het toenmalige atelier van Matisse aan de Qaui Saint-Michel (Parijs) naar buiten. Matisse heeft in het voorjaar van 1941 een darmoperatie ondergaan. In verband met de vastgestelde darmkanker gaven de artsen hem op dat moment nog zes maanden.
Centraal op het doek staat een vissenkom met daarin twee goudvissen. De oranjekleur van de vissen is een van de weinige kleuren die Matisse naast het overwegend blauw in dit doek gebruikt. Wanneer de schilder in 1912 een reis naar Marokko (Tanger) maakt, raakt hij gefascineerd door de goudvis. Matisse ziet op deze reis overal mensen urenlang, meditatief naar goudvissen in kommen staren. Goudvissen staan sinds die ervaring voor Matisse symbool voor rust, harmonie en een dromerige wereld. Terug naar het schilderij: Vanuit de rust van zijn atelier kijkt de kunstenaar naar de buitenwereld waar de onrust en onzekerheid van de Tweede Wereldoorlog heerst.
Deel twee van Chez Matisse
Het tweede deel van de expositie is op de begane grond van het museum. Via een glazentrap of lift kom je hier nadat je de goudvissen hebt gezien. Kijk ook even over de balustrade naar deze lager liggende verdieping. Je ziet dan allerlei doorkijkjes een werkwijze die de schilder zelf ook veel heeft gebruikt in zijn schilderijen. Op de begane grond hangen onder andere La Blouse roumaine (1940) het campagnebeeld van deze tentoonstelling en de violist bij het raam (1918).
La blouse romaine van Matisse
In april 1940 schildert Matisse het doek ‘de Roemeense blouse’. Tijdens de opening vertelt de conservator vol emotie over dit doek. De kleuren rood-wit-blauw verwijzen naar de driekleur van de Franse vlag. In de jaren net voor hij dit doek schildert, is Matisse gefascineerd door de traditionele Roemeense borduurkunst. Op de blouse van de vrouw staan oude symbolen die staan voor bescherming en vruchtbaarheid. Matisse wil in dit werk de kracht van kleur en ritme laten zien. De vrouw die model stond voor dit werk is Matisse muze en assistent Lydia Delectorskaya. Voor het Franse volk is dit schilderij uiteindelijk het symbool van de bevrijding geworden en een statement tegen Nazi Duitsland.
“Als bezoeker ervaar je de motieven van ramen en licht in het werk van Matisse.
Je beweegt voortdurend tussen kijken door,
naar en in het raam: van begrenzing naar openheid.”
tekst H’Art Museum (2026)
De violist bij het raam
In de uitzending van Eva Jinek (27 oktober 2026) gaat schilder Jeroen Krabbe helemaal los over Matisse. Net als voor veel andere kunstenaars is deze schilder voor hem een voorbeeld. Hij zegt hier zelf over in de uitzending: “Als ik vastzit met een schilderij, is er één iemand die mij kan helpen, en dat is Matisse”. ‘ De violist bij het raam’ is eigenlijk een zelfportret van de schilder. Matisse speelde dagelijks viool. Dit strijkinstrument speelde een belangrijke rol in het persoonlijke leven van de schilder. De muziek gaf hem tevens een gevoel voor ritme en kleur. We zien hier weer het raam-element dat Matisse vaak gebruikt in zijn schilderijen.
Open raam als metafoor
Een open raam is voor Matisse een metafoor voor de overgang tussen binnen en buiten, tussen schilderkunst en werkelijkheid. Het raam werkt als een metafoor voor kijken, kleur, licht en verbeelding. Matisse schildert dit doek in 1918, aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hij laat in dit werk de triestheid van de afgelopen vier jaar zien. De schilder zelf is op dat moment vertrokken uit het koude noorden, hij zoekt heil in het warme zuiden met nieuwe kleuren in het zuidelijke zonlicht. Wat deze verandering in zijn leefomgeving Matisse brengt zie je op deze verdieping in H’Art Museum.

Matisse als inspiratiebron
De tentoonstelling eindigt met enkele werken van kunstenaars die zich door Matisse hebben laten inspireren. Je ontdekt onder andere werk van Ramond Hains (Abstracte film 1971), ‘Niet daar, hier’ (1962) van Barnett Newman, een werk in donker rood en zwart, zonder titel (1964) van Mark Rotkho, ‘curve in rood en geel’ (1972) van Elisworth Kelly en het kleurrijke doek ‘Quaker Oats’ (1979-1980) van de Amerikaanse schilder Shirley Jaffe (1923-2016))

De grote overzichtstentoonstelling Chez Matisse, Masterpieces from Centre Pompidou, is nog tot en met 14 februari 2027 te zien in H’Art Museum in Amsterdam. Kijk hier voor de details. Met een geldig Museumkaart betaal je eenmalig een toeslag van € 7 p.p.
© tekst en foto’s Wilma Lankhorst.
© gebruik van de afbeeldingen met dank aan en met toestemming van H’Art Museum, Centre Pompidou, genoemde kunstenaars en alle bruikleengevers.





