Terug naar Toen in Villa Mondriaan

"Terug naar Toen Sfeerbeeld-zaal-2-©-foto-Wilma-Lankhorst.

Terug naar Toen

Met deze kritiek van Van Eeden in het achterhoofd, zit ik op de rode pluche bank in de expositie Terug naar Toen. Het team van Villa Mondriaan in Winterswijk heeft er alles aangedaan om de reis terug in de tijd soepel te laten verlopen. Bij binnenkomst in de grote expositieruimte, ga je met één stap ruim100 jaar terug in de tijd. De wanden hebben een donker rood behang met een zwarte lambrisering. Het fotobehang geeft een gevoel van drie dimensionaliteit waardoor de lambrisering echt lijkt. In het midden staat een rode, pluche bank. De Winterswijkse firma Settle heeft dit exemplaar gemaakt. Op een foto van de 1909 tentoonstelling stond dit type bank. Nu staat hier een perfect replica, aan beide kanten geflankeerd door een palm: Je bent Terug naar Toen.

Sneak preview

 Cees-Spoor-zelfportret-z.j.-Particuliere-collectie Cees-Spoor-Oranje-Bloemen-z.j..-Particulier-Bezit  Cees-Spoor-zonder-titel-1890.-Particuliere-collectie

v.l.n.r. zelfportret, Vaas met oranjebloemen en portret, zonder titel (1890) © Cees Spoor

De grote onbekende: Cees Spoor

Voor het merendeel van de museumbezoekers zal Cees Spoor de grote onbekende zijn. Voor mij is hij dat in ieder geval. Judith Kadee, directeur van Villa Mondriaan, komt hem op het spoor in recensies over de Grote Tentoonstelling van 1909 in het Stedelijk (toen nog een gemeentemuseum). Piet Mondriaan, Jan Sluijters en Cees Spoor kennen elkaar via de Rijksacademie van beeldende kunst in Amsterdam. Ze zijn alle drie lid van de Moderne Kunstvereniging. Spoor en Mondriaan schilderen samen in Domburg. Met Sluijters is Mondriaan in 1911 in Parijs.

Spoor & Mondriaan

Piet-Mondriaan-De-Koninklijke-Waskaarsenfabriek-1895-1899.-Collectie-Gemeentemuseum-Den-Haag. iet-Mondriaan-Polder-met-aangemeerde-boot-bij-Amsterdam-I-1899-1900.-Particuliere-collectie

Twee maal Mondriaan: l. Kon. waskaarsenfabriek (1895-1899) en r.  Polder met aangemeerde boot bij Amsterdam (1899-1900). Het linker tafereel zie je ook in de linker bovenhoek van het rechter werk.

Via Spoor maakt Mondriaan kennis met de theosofie, de wijsheid over goddelijke zaken. Spoor is een vernieuwd denker, maar als kunstenaar volgt hij de regels van de academie. Mondriaan en Sluijters bewonderen hem vooral om zijn grote kennis en zijn technische perfectie van de schilderkunst. Spoor is een veelzijdig man. Hij verdient zijn geld als tekenaar, etser, boekbandontwerper én als kunstschilder. Hier zie je vooral tekeningen en schilderijen zoals portretten, stadsgezichten en landschappen.

“Wij willen een overzichtstentoonstelling organiseren waarin alleen ons werk te zien is.
Alleen op deze manier kunnen we de ontwikkelingen laten zien én de persoonlijke aard
van ons werk. Dit lukt niet in een grote algemene tentoonstelling”.

citaat uit de motivatiebrief van de drie kunstenaars aan B&W van Amsterdam

Jan-Sluijters-De-profeet-Elisa-wekt-de-zoon-der-Sunamitische-vrouw-tot-leven-1904.-Collectie-Rijksdienst-voor-Cultureel-Erfgoed &  Jan-Sluijters-Zaagmolens-bij-Amsterdam-1907.-Collectie-Amsterdam-Museum

Twee maal Jan Sluijters l. Profeer Elisa (1904) r. Zaagmolens bij Amsterdam (1907)

Terug naar Toen: Mooie mix

Ondanks dat het maar één zaal is, trakteert Terug naar Toen je op een mooie mix van werken van Cees Spoor (1867-1928), Piet Mondriaan (1872-1944) en Jan Sluiters (1881-1957). Ik ontdek enkele vroege werken van Sluijters. Zijn kopie van de Danaë (1905) zoals de Italiaanse meester Antonio da Correggio die in 1531 heeft geschilderd. Hier recht tegenover hangen nog twee klassiekers. Met Profeet Elisa ontvangt Sluijters in 1906 de prestigieuze Prix de Rome. Met het geld van deze beurs trekt hij door Europa. Hij ontdekt nieuwe trends en ontwikkelt een eigen stijl. Hij gebruikt daarbij felle kleuren en experimenteert met nieuwe kleurcombinaties. Geen groene bomen, maar paars, blauw of oranje. ‘Typische ziektebeelden’, volgens criticus Frederik van Eeden verwijzend naar kleurrijk werk van psychiatrische patiënten. Ook de organisatie van de Prix de Rome is niet blij met deze artistieke ontwikkeling . In 1908 wordt zijn beurs door het comité weer ingetrokken.

Terug naar Toen Mondrian-zaal-2-foto-Wilma-Lankhorst

Mijn ervaringen:

  • Terug naar Toen, doet de naam eer aan, in de expositieruimte ga je, terwijl je één keer met je ogen knippert, ruim 100 jaar terug in de tijd;
  • Interessante tijdscapsule waarin je ervaart hoe schokkend de vernieuwingen van Mondriaan en Sluijters geweest zijn voor hun tijdgenoten;
  • Bij de entreeprijs is het gebruik van een audiotour inbegrepen. Hiermee krijg je leuke extra informatie over de sfeer van 1909, de drie schilders en hun persoonlijke ontwikkeling;
  • Prachtige sfeervolle zaal waarin ik me even in het Stedelijk van 1909 waan.
  • Combineer de expositie met een bezoek aan de Mondriaan-zalen op de begane grond. Hierin worden de eerste 20 jaar van Mondriaan’s leven belicht en ontdek je vroeg werk van hem.
  • Hier hangt een prachtig portret dat Mondriaan in 1896 van de jonge prinses Wilhelmina heeft geschilderd.

 

Terug naar Toen, In het spoor van Mondriaan, Sluijters en Spoor’ is t/m 16 september 2018 in Villa Mondriaan in Winterswijk. Entreeprijs € 9 p.p. dit is inclusief een audiogids en een consumptie in het museumcafé.

In de museumwinkel kun je een routeboekje kopen waarin je Winterswijk in de voetsporen van Piet Mondriaan kunt ontdekken.

TIP

Samen met Escape Room Winterswijk heeft het team van Villa Mondriaan een spannende versie ontwikkeld voor een unieke Mondriaan Escape Room. Lees er hier alles over.

Ineke-Hans-in-Villa-Mondriaan Kijik vóór je vertrekt nog even ‘vooruit naar de toekomst’, met enkele meubelontwerpen (Dutch Design) van Ineke Hans.

tekst, video en twee zaalfoto’s Wilma Lankhorst
© gebruik van de afbeeldingen van werk van Cees Spoor, Jan Sluijters en Piet Mondriaan, zoals te zien in terug naar Terug naar Toen met dank aan Villa Mondriaan en alle bruikleengevers.

Mondriaan-Winterswijk-wandeling-foto-Wilma-LankhorstMeer lezen over Piet Mondriaan op dit blog?

Mijn eerste bezoek aan Villa Mondriaan
Ontdek het Mondriaan-huis in Amersfoort
De ontdekking van Mondriaan