Een van de mooie uitdagingen van reizen, is voor mij dat ik kunstenaars ontdek die ik nog niet ken. In het Nasjonal Museet in Oslo stond ik deze herfst oog in oog met portretten van Asta Nørregaard (1853-1933). Met haar portretten van onder andere activisten uit de vrouwenrechtenbeweging in Christina (Oslo), groeide zij uit tot de meest gerenommeerde portretschilder van haar tijd. Ze was steeds op zoek naar nieuwe artistieke uitdagingen, net als Vincent van Gogh. Jarenlang stond ze in de schaduw van beroemdere mannelijke tijdgenoten. Anno 2026 wordt ze in Oslo geëerd als een toonaangevende kunstenaar in de Noorse kunstgeschiedenis. Maak kennis met deze gedreven artistieke vernieuwer.

Een beknopte kennismaking met Asta Nørregaard

Asta Nørregaard werd op 13 augustus 1853 geboren in Christiana (nu Oslo). Ze was de jongste dochter van Hans Peter Nørregaard en Elise Hasselberg. Asta en oudere zus Nanna verloren al op jonge leeftijd beide ouders. Beide zussen blijven vrijgezel. Voor Asta een bewuste keuze omdat ze hierdoor haar wens om kunstenaar te worden kon verwezenlijken. Asta Nørregaard begon haar artistieke opleiding aan de Knud Bergslien tekenschool voor vrouwen in Oslo. Hier ontmoette ze studiegenoot Harriet Backer (1845-1932) en Kitty Kielland (1843-1914). 

Schilderlessen in München en Parijs

Na de tekenschool vertrekt Nørregaard naar München waar ze van 1875 tot 1878 schilderlessen volgde bij de Noorse kunstenaar Eilif Peterssen (1852-1928).  Van uit Duitsland reisde ze door naar Parijs waar ze van 1879 tot 1884 samen met Backer en Kielland woonde. In de Franse hoofdstad wordt ze bekend door haar portretschilderijen. Hier exposeerde ze in 1881 en 1882 op de Salon. Het is 1885 wanneer Nørregaard terug gaat naar haar geboorteland. Vanaf 1893 organiseerde Kunsthandel Blomqvist tot 1925 minimaal vier solotentoonstellingen van Nørregaard. 

Koning Haakon VII en Edvard Munch

Nørregaard reisde veel, ook na terugkomst in Noorwegen. Een selectie van haar werk was in 1885 al te zien op een tentoonstelling in Antwerpen. Ze was een veel gevraagde portretschilder. Talrijke vooraanstaande personen onder wie Edvard Munch en koning Haakon VII heeft ze op doek vereeuwigd. Munch liet zich zelden portretteren maar Nørregaard kreeg deze kans in (1886). Vanuit Noorwegen nam ze deel aan talloze tentoonstellingen zoals de Wereldtentoonstelling van 1889. In 1920 behaagde het de Noorse koning om aan Nørregaard de Gouden Medaille van Verdienste voor haar artistieke prestaties uit te reiken.

Truth and Beauty

Het werk van Nørregaard was ook te zien in de reizende tentoonstelling uit 2018 “Women in Paris 1850-1900”. Ik sta nu in Oslo en ontdek in een retrospectief bijna 50 van de belangrijkste werken van haar in de overzichtstentoonstelling: “Asta Nørregaard: Truth and Beauty”. De nadruk ligt hier op portretten, pastels en mode. Ik ontdek ook schilderijen met religieuze thema’s, sfeervolle landschappen en gedetailleerde interieurs. Ze had haar doorbraak met “Wachten op Christus”. Dit leverde haar een opdracht op voor een altaarstuk in de kerk van Gjøvik.

Modeschilder van de Noorse kunst

Asta Nørregaard was bekend als de ‘modeschilderes’ van de Noorse kunst. Ze had oog voor kleding, mode en accessoires. In haar schilderijen blonk ze uit in het weergeven van stoffen zoals fluweel, zijde en kant. Als je naar de portretten van haar kijkt, ontdek je dat de geportretteerde je vaak aan kijken aan met levendige blikken. Nørregaard had oog voor diepte in persoonlijkheid en karakter. Ontdek hier de vrouwelijke activist en Noorse kinderrechten én copyright advocaat Katti Anker Møller (1868-1945) en schrijver Helene Dickman pseudoniem voor Hanna Andressen Butenschøn. 

Artistieke vrijheid was een groot goed

Voor Nørregaard was haar artistieke vrijheid een groot goed. Ze weigerde categorisch zich door maatschappelijke normen te laten leiden. Ondanks de beperkte kansen voor vrouwen in de kunstwereld, lukte het haar om goede kunstopleidingen te volgen in binnen- en buitenland. Toen Nørregaard vanuit Parijs terugging naar Noorwegen deelde ze in Oslo  een appartement (Hansteens gate 2) met Harriet Backer en Kitty Kielland. Naast haar eigen schilderopdrachten richtte Nørregaard haar eigen schilderschool op. Ze zette zich ook in voor vrouwelijke kunstenaars en richtte verschillende fondsen op om vrouwelijke kunstenaars te ondersteunen.

Vrouw in wit speelt piano in de muziekkamer van Torderød Manor (1898) – In dit werk zie je geel en blauw variaties die verwijzen naar de  kleuren van de Zweedse vlag . Op de achtergrond zie je het portret van Koning Karl Johann van Zweden.

Uit de schaduw in het licht

Jarenlang stond Nørregaard in de schaduw van beroemdere tijdgenoten, maar de 21ste eeuw wordt ze erkend als een belangrijke figuur in de Noorse kunstgeschiedenis. In de tentoonstelling komen veel van haar belangrijkste werken bijeen uit de periode van eind jaren 1870 tot de jaren 1920. De nadruk van de getoonde werken ligt op de tijd rond 1900, dit is de periode waarin er veel gebeurde in artistiek Europa. Nørregaard zoog alle nieuwe kennis (kleur-, techniek-, perspectief enzovoort)  gretig op. 

De tentoonstelling Asta Nørregaard: Truth and Beauty is nog tot en met 18 oktober 2026 te zien in het Nasjonal Museet in Oslo. Kijk hier voor de details. 

© tekst en foto’s Wilma Lankhorst.
© gebruik van de afbeeldingen met dank aan en met toestemming van het Nasjonal Museet, alle bruikleengevers ( o.a. Munch Museum, het Oslo Museum, de Universiteit van Oslo, Stamhuset Jarlsberg en vele particuliere eigenaren) en de genoemde kunstenaars.