Na een intensieve renovatie van ruim drie jaar is het B.C. Koekkoek-Haus in het Duitse Kleve weer open voor bezoek. Tijdens de achter ons liggende kerstvakantie hebben wij de luxe stadsvilla in het centrum van Kleve bezocht. Het werd een frisse, vernieuwde kennismaking met de collectie van de Nederlandse landschapschilder Barend Cornelis Koekkoek in zijn geliefde Kleve. 

Korte kennismaking met Barend Cornelis Koekkoek

Op het plein voor het museum staat een borstbeeld van de schilder. Hij kijkt fier naar zijn Koekkoek-haus. Voor wie deze landschapsschilder nog niet kent, hier een korte introductie. Barend Cornelis (B.C.) Koekkoek is in 1803 in Middelburg geboren en in 1862 overleden in Kleve. Zijn vader is marineschilder, in zijn vrije uren geeft hij zijn vier zonen hun eerste schilderlessen. Van 1817 tot 1822 volgt Barend lessen aan de Tekenschool van Middelburg. In 1825 voltooit hij in Amsterdam de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten. Hij specialiseert zich in de landschapsschilderkunst. Na Amsterdam trekt hij naar Hilversum. Het Gooiland is een ideale omgeving om landschappen te schilderen. 

Koekkoek in Beek

In 1828 woont en werkt Koekkoek een klein jaar in Beek bij Nijmegen. In 1834 vestigt Barend zich met zijn vrouw in het toen nog ‘Pruisische’ Bad Cleve. Van hieruit verkent hij o.a. per stoomboot de Rijnvallei, het Duitse middelgebergte en het Ahrdal. In Duitsland ontwikkelt barend zich tot een van Nederlands bekendste landschapsschilders. 

Landschapsschilders tijdens de Romantiek

Sinds het begin van de vijftiende eeuw is de landschapsschilderkunst een zelfstandig genre. In dit genre zijn bergen, valleien, vlakten, bomen, rivieren, zeeën en bossen het belangrijkste onderwerp. De lucht en de weersgesteldheid zijn belangrijke elementen in deze composities. Dit genre werd in de Europese kunstgeschiedenis aan het begin van de negentiende eeuw opnieuw populair. De mogelijkheid om met tubes verf in de buitenlucht (plein air) te schilderen heeft bijgedragen aan de heropleving van dit genre. Deze periode kreeg de naam ‘de Romantiek’. Bekende schilders uit deze periode zijn o.a. de Engelse William Turner (1775-1851), John Constable (1776-1837) en de Duitse Caspar David Friedrich (1774-1840). In Nederland was Barend Cornelis Koekkoek een van de bekendste schilders uit dit genre.

‘De natuur is mijn beste leermeester’

uitspraak B.C. Koekkoek

B.C. Koekkoek-Haus

Aan de rand van een van de winkelstraten van Kleve ligt het indrukwekkende 19de eeuwse stadspaleis van Barend Cornelis Koekkoek. In 1840 kocht hij een grondstuk in het toenmalige ‘Bad Cleve’. Drie jaar later gaf hij de Kleefse architect Anton Weinhagen de opdracht een stadspaleis voor hem en zijn gezin te ontwerpen. Als voorbeeld voor zijn huis diende de Italiaanse kunstenaarshuizen in de Renaissance. B.C. Koekkoek ontvangt in zijn ruime kunstenaarsvilla, talrijke collega kunstenaars, verzamelaars en opdrachtgevers, Koekkoek’s naam en faam leveren hem de erebijnaam ‘prins der landschilders’ op.

Belvédère

Geen stadsvilla zonder grote tuin moet Barend Koekkoek hebben gedacht. In de ruime tuin achter het pand heeft de kunstenaar een toren (het Belvédère) laten bouwen met daarin zijn atelier. We zien de toren vanuit de villa liggen, we kunnen er niet in daarom focussen we ons op de mooie stijlkamers in de villa. 

Wat is er nieuw na de renovatie? 

Er is nu een ruime, lichte entree met een grote informatie balie, met daar achter een koffieautomaat met een zitje. Verschillende medewerkers spreken goed Nederlands en vertellen enthousiaste over hun museum en schilder Barend C. Koekkoek. We lopen de statige trap op en komen op de eerste verdieping. Aan de voorzijde liggen de mooiste stijlkamers. In deze kamers hangen talrijke werken van Barend B. Koekkoek. Neem een moment de tijd om de twee nieuwe aanwinsten te bekijken in de kleine achterkamer (na de trap). Hier hangen onder andere twee imposante landschappen. De mensen in Koekkoek’s landschappen zijn relatief klein, daardoor maakt de natuur nog meer indruk. Zo zijn de bomen enorm groot, maar voorzien van heel veel details waardoor er van alles te zien is.

Imposante stijlkamers

De vele kunstwerken in Museum Haus Koekkoek hangen in stijlvol ingerichte stijlkamers. Hierdoor krijg je een goed idee van het leven van de familie Koekkoek in de negentiende eeuw. Barend C. Koekoek woonde hier van 1843 tot aan zijn dood in 1862. Net als Bad Kleve is Beek (bij Nijmegen) in die dagen een gewilde reisbestemming voor tekenaars en schilders. Net als Koekkoek leggen zij hun indrukken van de stad en de omgeving artistiek vast op doek en in talrijke schetsboeken.

Naast werken van Barend Koekkoek zie je in de verschillende stijlkamers ook schetsen en schilderijen van collega’s en artistieke familieleden. Ook deze kamers zijn intensief gerenoveerd, verduurzaamd en zien er op en top fris uit. Op de tweede verdieping ontdekken we in spaarzaam verlichte kamers talrijke schetsen van de kunstenaar. In een hoekkamer is een fantasie atelier ingericht met digitale schetsboeken op tablet. Tot slot zijn de website van het museum vernieuwd, zijn er nu audiotours en vind je bij de belangrijkste werken uit de collectie een QR-code waarmee je extra informatie kunt ophalen. 

Museum Koekkoek-Haus in Kleve is van donsdag tot ene met zaterdag geopend van 14.00 tot 17.00 uur en op zon- en feestdagen van 11.00 tot 17.00 uur. Kijk hier voor de details . Dit museum is onderdeel van Museum Kurhaus Kleve (MKK). Tijdens een bezoek aan Kleve laat een bezoek aan beide musea zich prima combineren. Het MKK is dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur geopend. Dit museum beschikt over een café-restaurant waar je prima kunt lunchen.

Tentoonstellingen verwacht in 2026

De expositie Saskia Boelsums  – Liebe zur Landschaft (Liefde voor het landschap) is vanaf 8 februari tot en met 7 juni 2026 te zien in Museum Koekkoek-Haus.

Beeldend kunstenaar en fotograaf Saskia Boelsums (Nieuwer-Amstel/Amstelveen, 1960) geeft haar liefde voor het landschap weer in indrukwekkende foto’s. Haar werken gaan de dialoog aan met de landschappen van Barend C. Koekkoek. Volg Saskia op LinkedIn  als je alvast wat enkele werken van haar wilt ontdekken. 

Later dit jaar (planning zomer 2026) worden landschappen van Thomas Baumgärtel verwacht in Kleve. En voor de herfst van 2026 is een expositie van 19de eeuwse tekeningen gepland. Volg voor meer details mijn kunstblog. Zin in een gratis abonnement, zonder verplichtingen en zonder advertenties? Laat dan je naam en email-adres onderaan op de site wilmatakesabreak.nl achter. 

© tekst en foto’s Wilma Lankhorst.
© gebruik van de afbeeldingen met dank aan en met toestemming van Museum Koekkoek-Haus, genoemde kunstenaars en alle bruikleengevers.