Vrouwen in De Stijl

vrouwen in de Stijl Peggy-en-Nelly-cover-NL-_-portret-formaat
Vrouwen in De Stijl, Peggy en Nelly, voorvechters van de Stijl (omslagboek).

Vrouwen in De Stijl

2017 - De Stijl 100 jaar

Het STIJL-jubeljaar loopt ten einde. In dit laatste blog neem ik jullie mee in de zoektocht naar de Vrouwen in de Stijl. We hebben dit jaar gezien dat alle leden van De Stijl mannen waren. Je vraagt je af: Waren er dan geen vrouwen betrokken bij deze avant-gardebeweging? JA, dat waren ze wel, maar niet als zelfstandig kunstenaar. Vrouwen als Peggy Guggenheim en Nelly van Doesburg speelden een essentiële rol in de promotie van De Stijl. Conservator Doris Witgens van Museum de Lakenhal  las menige brief en kwam tot mooie ontdekkingen. Haar bevindingen en de rol van vrouwen in De Stijl kun je lezen in haar boek ‘Peggy Guggenheim en Nelly van Doesburg: Voorvechters van De Stijl’, dat onlangs is verschenen.

Jean-Arp-l-en-Sophie-Taeuber-r-foto-in-expositie-The-poetry-of-forms-Kroller-Muller-Museum. Jean Arp & Sophie (Arp) Taeuber

Niet besproken op het symposium, maar ik wil dit echtpaar wel graag vermelden. Hun verhaal kun je hier lezen.

Vrouwen in de Stijl selfie-Wilma-Lankhorst-in-Gemeentemuseum-Den-Haag-Mondriaan-en-Van-der-Leck
De cirkel is nu rond … het Stijl-jubeljaar zit er bijna op.

Einde van een STIJLvolle-serie

Ruim een jaar heb ik de ontwikkelingen in het Stijl jubileumjaar op de voet gevolgd. Op 28 december 2016 verscheen het inleidende verhaal Van Mondriaan tot Dutch Design. Daarna deelde ik iedere eerste woensdag van de maand mijn ervaringen van een tentoonstelling of evenement in het kader van 100 jaar De Stijl. Ik wil deze serie graag STIJLVOL afsluiten. Dat doe ik door de vrouwen die zo belangrijk zijn geweest voor de bekendmaking en internationale promotie van De Stijl een eigen podium te geven.

Rietveld-Schroder-huis-Utrecht-foto-Centraal-Museum-fotograaf-Ernst-Moritz-2009
Rietveld-Schröderhuis – Centraal Museum foto Ernst Moritz

Vrouwelijke sleutelfiguren

Tijdens het symposium ‘Vrouwen in de Stijl’ dat begin november door Museum de Lakenhal (Leiden) is georganiseerd, kwamen de volgende vrouwelijke sleutelfiguren aan bod:

  • Truus Schröder-Schräder die in nauwe samenwerking met Gerrit Rietveld het Rietveld-Schröder Huis in Utrecht heeft ontwikkeld;
  • Til Brugman, (schrijfster-dichter) zij liet o.a. haar muziekkamer ontwerpen door Gerrit Rietveld en Vilmos Huszár;
  • Marlow Moss en de artistieke uitwisseling met Piet Mondriaan;
  • Annie Oud-Dinaux en Nelly van Doesburg, die beiden de artistieke erfenis van hun partners (architect J.J.P. Oud resp. Theo van Doesburg) met verve hebben behartigd.
Nelly-van-Doesburg-Timothy-Hennessy-and-Peggy-Guggenheim-Venice-early-1960s.-©Solomon-R.-Guggenheim-Foundation.-Photo-Archivio-CameraphotoEpoche.
l. Nelly van Doesburg (m. Timothy Hennessy) r. Peggy Guggenheim – 1960 Venetië ©foto Solomon R. Guggenheim Foundation.

Peggy en Nelly

Recent heb ik in Venetië het Peggy Guggenheim museum bezocht en daar ontdekte ik verschillende werken van o.a. Piet Mondriaan en Theo van Doesburg. Niet geheel toevallig weet ik nu na de lezing van Doris Witgens op de Radboud Universiteit in Nijmegen. Witgens is al meer dan 35 jaar conservator in Museum De Lakenhal in mijn oude studiestad Leiden. Zij heeft zich de laatste jaren druk bezig gehouden met de twee voorvechters van De Stijl, Peggy Guggenheim en Nelly van Doesburg. Het resultaat van dit intensieve onderzoek is het boek: Peggy Guggenheim en Nelly van Doesburg. Voorvechters van De Stijl. Beide dames hebben elkaar ontmoet in 1938 in Londen in de avant-gardegalerie die Peggy Guggenheim in die tijd in de Engelse hoofdstad had. Witgens beschrijft in haar boek de inzet en de onorthodoxe aanpak van de Peggy & Nelly. Het boek is ook een ode aan de twee vrouwen die vriendinnen werden. Het beschrijft hun inspanningen om van De Stijl een wereldbekende kunststroming te maken.

Peggy Guggenheim Collection-_Van Doesburg-en-Picasso_foto_Matteo_de-Fina
Peggy Guggenheim Collection Venetië – zaal opname ©Matteo de Fina

Zelfstandig en eigenwijs

Als Doris Witgens over het karakter van beide dames vertelt, zitten we allemaal op het puntje van onze stoel. Zowel Peggy als Nelly stellen zich onafhankelijk op en werken op een geheel eigenwijze. Theo van Doesburg, de oprichter van het blad De Stijl is in 1931 overleden. Nelly was vanaf het begin sterk betrokken bij het blad en de ontwikkeling van de kunstrichting. Nelly van Doesburg reist in 1938 naar Londen met de missie om het gedachtegoed én het werk van haar overleden man te promoten.

Al snel blijkt dat Peggy en Nelly aan elkaar gewaagd zijn en ze worden vriendinnen. Nelly van Doesburg wordt zelfs Peggy Guggenheims belangrijkste adviseur op het gebied van de abstracte kunst. De dames pakken het anders aan dan hun mannelijke collega’s. Ze maken samen road trips en gaan bij kunstenaars in hun atelier op bezoek.

Theo van Doesburg_portret Nelly coll Museum de LakenhalEen roadtrip door Amerika

Als de Tweede Wereldoorlog voorbij is, helpt Peggy Guggenheim, Nelly van Doesburg bij de promotie van de Stijl-kunstenaars in Amerika. Guggenheim organiseert een serie tentoonstellingen waarop de werken van Theo van Doesburg en zijn Stijl-collega’s te koop zijn. In 1952 wordt al dit werk bekroond met een expositie over de Stijl in het Museum of Modern Art in New York.

Portret Nelly van Doesburg door Theo van Doesburg (coll. de Lakenhal Leiden)

Cadeautip voor de komende feestdagen

vrouwen in de Stijl Peggy en Nelly cover NLDoris Witgens, al ruim 35 jaar conservator van Museum de Lakenhal, schreef een boek over beide vrouwen. Beide dames ontwikkelden al vroeg een passie voor hedendaagse kunst. Deze gedrevenheid werd een allesbepalend kompas en transformeerde levens. Witgens beschrijft op kleurrijke wijze de levens en passies van de twee voorvechters van De Stijl. Om en om beschrijft ze de familielevens van Peggy en Nelly. Na de ontmoeting in Londen gaat het levensverhaal gecombineerd verder. Naast de vele wetenswaardigheden over o.a. de emancipatie beweging ‘New Women’ deelt Witgens  ook veel (familie)foto’s en kunstwerken in haar boek.


Het is een fijn boek voor iedereen die vrouwelijke kunstenaars en power vrouwen in de kunstwereld een warm hart toe draagt.

Wilma Lankhorst december 2017

Wie nog een cadeau zoekt voor een kunstliefhebber met Sinterklaas of Kerst, kan ik het boek over Peggy & Nelly van harte aanbevelen. Je kunt het online bestellen bij de uitgeverij. Maar je kunt natuurlijk ook naar je eigen favoriete boekhandel gaan.

Titel           Peggy Guggenheim en Nelly van Doesburg: Voorvechters van De Stijl
Auteur      Doris Wintgens
Druk           november 2017 paperback – 160 pagina’s
Taal           Nederlands en Engels
Uitgever   nai010 uitgevers, rotterdam
ISBN           978-94-6208-376-9
Prijs            € 29,95 (nai010 Nederlands paperback)

De-Stijl_Contra-compositie-VII-1924-Parijs-_Theo-van-Doesburg-coll-Museum-de-Lakenhal-Leiden

Contra-compositie-VII(1924) Parijs -Theo van Doesburg Coll. Museum de LakenhalLeiden

Collectie Lakenhal op reis: Van Doesburg in Rijksmuseum

Tijdens de verbouwing en uitbreiding van Museum de Lakenhal, gaan topstukken met enige regelmaat op reis.  In dit jubileumjaar kreeg de Lakenhal de kans het werk Contra-Compositie VII (1924) van Theo van Doesburg te kopen. Dit doek is nu tijdelijk te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam. Daarvoor moet je op de afdeling 20ste eeuw zijn. Hier kun je ook meer ontdekken over de correspondentie tussen Theo van Doesburg en Bart van der Leck. Er hangen ook voorstudies die zelden worden getoond. Meer weten over Contra-Compositie VII? Lees dan hier verder.

blog Wilma viert 5 jaar foto Wilma Lankhorst

 STIJLvolle winactie

2018 wordt voor mijn kunst- en reisblog een feestelijk jaar. Dan vieren we het eerste lustrum. Graag vier ik dit met de duizenden volgers die iedere maand mijn verhalen lezen en de vele berichten en foto’s op de verschillende Social media volgen én delen.

Uitgeverij Naio010 heeft me een extra exemplaar aangeboden, dat ik mag verloten aan één van mijn volgers/lezers.

Hoe kun je deze prijs winnen? Heel simpel door samen te delen!

Geef onder dit artikel op mijn blog (in het venster ‘start the discussion’) beknopt aan, waarom jij dit boek graag wil winnen. Deel via de knop met het Facebook logo dit verhaal. Bezoek daarna mijn Facebook-pagina; like deze a.u.b. én deel het met je vrienden. Deadline voor deze win-actie is 22 december 2017

Als je niet op Social Media zit, mag je me ook een mail sturen met daarin een korte motivatie waarom je het boek graag wil winnen. Stuur je mail vóór 22 december 2017
aan imaginewilma @ gmail.com

In de eerste week van het nieuwe jaar, maak ik de gelukkige winnaar bekend. Over de uitslag kan niet worden gecorrespondeerd.

Voel je vrij

© tekst Wilma Lankhorst
 © gebruik afbeeldingen met dank aan Museum de Lakenhal, uitgeverij naio010, Centraal Museum  en het Van Abbe Museum.
Peggy Guggenheim in-Venetie-1960-collectie-niet-westerse-kunst-foto-Solomon-Guggenheim-Foundation.
Peggy Guggenheim (1960) in haar museum in Venetië foto Solomon Guggenheim Foundation.

Ben je nieuwsgierig naar mijn ervaringen in het Peggy Guggenheim-museum in Venetië, lees dan hier verder.

Vrouwen in de Stijl Van-Abbe-Museum_-1968_doesburg_zaal014-foto-van-den-Bichelaar
Van Doesburg tentoonstelling in het Van Abbe Museum (1968) foto Van den Bichelaar.

Als je nog werk van Theo van Doesburg en zijn Stijl-genoten wilt zien, kun je t/m 31 december 2017 terecht in Eindhoven bij de tentoonstelling Van Abbe en de Stijl.

Theo-van-Doesburg-ontwerp-Interieur-Ciné-dancing-van-LAubette-in-Straatsburg-1928-Collectie-Van-Abbemuseum-foto-Peter-Cox
Ontwerp Interieur Ciné dancing (L’ Aubette Straatsburg 1928) Theo van Doesburg     Collectie Van-Abbemuseum foto Peter Cox.

Van Abbe en de Stijl nog te zien t/m 31 december 2017

Eerder verschenen in deze STIJL-rubriek:

  1. Eeuwfeest van De Stijl in het Stedelijk Museum in Amsterdam
  2. Mondriaan tot Dutch Design(introductie op het jubeljaar)
  3. Peter Alma, van Stijl naar communisme in Museum Arnhem
  4. Ontdek het Mondriaanhuis in Amersfoort (zijn geboortehuis)
  5. Villa Mondriaan in Winterswijk. De jeugdjaren van Mondriaan
  6. Piet Mondriaan en Bart van der Leckin het Gemeentemuseum Den Haag
  7. Theo van Doesburg in Drachten(Museum Dr8888)
  8. Hans Arp, the poetry of forms (deel 1) in het Kröller Müller Museum
  9. Hans Arp, the poetry of forms(deel 2) in het Kröller Müller Museum
  10. De ontdekking van Mondriaan in het Gemeentemuseum Den Haag
  11. Wandeling in STIJL door Leiden
  12. De Stijl: Architectuur en Interieur in Den Haag 
  13. Geniet van een STIJL-vol najaar
  14. Hélène Kröller Müller en Bart van der Leck.