Categoriearchief: Geschiedenis

Ieper 100 jaar herdenking ‘14 – ’18

Nog dagelijks worden slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog in Ieper herdacht
Menenpoort in Ieper met uitzicht op Belfort

Vanavond (26 juni 2014) komen de Europese regeringsleiders bijeen in het Belgische Ieper om de start van de Eerste Wereldoorlog te herdenken. Als wij aan deze strijd denken, is de veel gehoorde uitspraak: ‘wij waren neutraal’. Door deze keuze heeft het onderwerp geen serieuze kans gemaakt om onderdeel te worden van onze geschiedenislessen. Als we er met vrienden over praten, weet bijna niemand iets zinnigs te zeggen, simpelweg omdat we er te weinig van weten.
Ondanks onze neutrale houding kwamen we tijdens een verblijf in de Achterhoek drie wetenswaardigheden op het spoor. Zo vonden we in Winterswijk een zeldzaam herdenkingsmonument van WO1, bezochten we op de grens van Beek en Elten de enige Duitse loopgraag van ons land, en gaf mijn tante me een foto van opa Willem als militair in WO1.  Het bezoek aan de Achterhoek is de opmars naar een langer en uitgebreider bezoek aan de Vlaamse Westhoek. Maar we zeggen eerst A!

WO-1-Wwijk NL neutraal 1WO1 monument in Winterwijk
We komen er bij toeval langs. We zijn op weg naar het NS station in Winterwijk om een OV-fiets te huren. Net voor het station staat een gedenkteken dat onze aandacht trekt. Op de steen staat: ‘Nederland neutraal 1914-1918’. Dat is bekend. Het aangrenzende informatiepaneel geeft meer informatie. Dit monument is in 1923 onthuld op initiatief van Winterswijk Belang, de voorloper van de huidige VVV. We lezen verder: Een monument ter herinnering aan de Grote Oorlog in ons land is zeer zeldzaam. Het oorspronkelijke monument was opgebouwd uit rode baksteen en voorzien van een fontein die in eerste instantie niet was aangesloten op het waternet. In 1926 beleefde Winterswijk een primeur, de fontein werd toen aangesloten op de plaatselijke watertoren waardoor ze werd aangesloten op het waterleidingnet. Hierna spoot ze alleen water bij bijzondere gelegenheden. Na de Tweede Wereldoorlog is het monument in de vergetelheid geraakt en lange tijd als bloembak gebruikt. In de periode tussen 2009 en 2012 is dit herdenkingspunt volledig gerestaureerd en in ere hersteld, inclusief een werkende fontein.

WO-1-Elten_granaatLoopgraven uit WO1 in Achterhoek
Later op een terras in Aalten lezen we in het tijdschrift ‘Goed uit in de Achterhoek’ dat in het Bergherbos (Montferland) een deel van een loopgravenstelsel uit de Eerste Wereldoorlog opnieuw is ingericht. Het verhaal gaat dat de Duitsers in 1917 dit verdedigingswerk in het veel betwiste grensgebied rondom de Elterberg hebben aangelegd. Zij vreesden dat het neutrale Nederland zich alsnog bij de geallieerden zou kunnen aansluiten. Om een eventuele aanval over Nederlands grondgebied af te kunnen weren, bouwden onze oosterburen in het Bergherbos 84 bunkers en werd over een afstand van een ruime kilometer een loopgravenstelsel aangelegd. De loopgraven werden ontdekt tijdens een onderzoek naar de glooiingen in het natuurgebied. Natuurmonument beheert het bos en heeft opdracht gegeven om ze te restaureren. 50 Meter is nu uitgegraven en deels gereconstrueerd, ze liggen klaar voor je verkenning.

De behulpzame wandelaar
Als we een dag later gaan wandelen in het Montferland hebben we het tijdschrift bij ons. In het bewuste artikel staat dat wandelpaden langs de reconstructie leiden. We parkeren onze auto in Beek bij uitspanning ’t Peeske en bekijken de wandelkaart. We hebben de keuze uit een blauwe, rode, paarse en de ‘Nordic walking’ route. Nergens staat een verwijzing naar de door ons gezochte oorlogslinie. We spreken wandelaars aan die de langste route hebben gelopen, zij hebben niets gezien op deze tocht. Omdat de blauwe route voor een groot deel samenvalt met de rode kiezen wij voor de meest afwijkende optie: de paarse route. Na ruim een uur zijn we terug bij het uitgangspunt, de linie ligt ook niet op dit traject.
Zullen we toch de blauwe nog even proberen? Al lopend, spreek ik een wandelaar aan. Hij woont in dit gebied en weet wat wij zoeken. Hij is erg enthousiast over de recente reconstructie en vertelt ook over de ijzeren grenspaal met een handgranaat erop. Ja, hij kan ons wel vertellen hoe we er bij kunnen komen, nee niet via deze blauwe route. Wij blij, terug naar de auto en we rijden vanuit Beek naar Elten. Op de grens ligt een druk bezocht benzinestation. Daar parkeren we onze auto in de hoek van de parkeerplaats Vanaf deze plek lopen we het bos in, na 200 meter zien we de loopgraaf aan onze rechterhand.

WO-1-Elten_loopgraafOp patrouille
De reconstructie is nog kakel vers. De ijzeren paal met de handgranaat (kunstwerk van gevonden ijzer in dit gebied) staat er wel. Van het informatiebord staat er alleen het omhulsel. Het informatieve deel ontbreekt nog. De 50 meter loopgraaf is met behulp van palen en planken opnieuw ingericht. We staan oog in oog met een deel van het enige Duitse loopgraafstelsel in ons land uit de Eerste Wereldoorlog. Als je over de richel loopt en over de rand van de loopgraaf kijkt, kun je met de lens van de fototoestel hetzelfde beeld vangen dat de soldaten in 1917 hadden: vanuit de bosrand kijk je vrij over het lager gelegen weiland. We lopen door de loopgraaf en pakken daarna nog een stuk van het niet herstelde stelsel mee. Als wij ‘patrouille lopen’ is rustig en vredig in het bos. De vogels fluiten en de droge bladeren knisperen onder onze wandelschoenen.

WO-1-Elten_loopgraaf-3-oudOorlogslinie WO1 – Bergherbos – Montferland
Startpunt bij parkeerplaats benzinestation grens Elten op weg naar Beek (Montferland)

Via de site van Omroep Gelderland kun je zien hoe de restauratiewerkzaamheden zijn verlopen.
Meer weten over WO1?
NTR-NPS heeft (van 5 april tot 7 juni jl.) de documentaire ‘de dagboeken ’14- ‘18’ uitgezonden. Tot 7 juli a.s. kun je via programma gemist nog enkele afleveringen terugkijken. Klik hier om een aantal bijzondere verhalen te lezen zoals: Wie was Mata Hari, en wat deed Anthony Fokker in de Eerste Wereldoorlog?

Mijn schoonmoeder vertelde ons dat er tussen 1914 en 1918 ruim 1 miljoen Belgische evacues in ons land verbleven. Een deel van onze zuiderburen woonden tijdelijk in de Brabantse Peel o.a. in het geboortehuis van schoonmama in Westerbeek.

opa Willem
Willem Brunsveld (1893 – 1960)

 ’s Avonds bij de koffie en krentewegge laat mijn tante me de foto van opa Willem (1893-1960) in uniform zien.
“Wist je dat niet dat opa Willem tijdens WO1 in het leger diende”, vraagt de tante.
Nee, dit stukje familiegeschiedenis is nieuw voor me.

En zo komen we tot de ontdekking dat zowel Martin als ik in de familie lijntjes hebben met WO1. En nu op naar de Vlaamse Westhoek, op naar Ieper en Diksmuide, op naar de Vlaamse Velden.

 

Wil je meer weten over de Last Post ceremonie in Ieper, lees dan hier verder.

 

D-Day in Arromanches

Normandie - boekenrekOnze oren spitsen zich, horen we een doedelzak? 
Hoe kan dat op dit vroege uur op dit stukje Franse kust?
Waar is de speler?
We zien boven het graanveld een kop van een bunker. Als we doorlopen zien we er daarna nog een. We hebben een week in Normandië doorgebracht om de stranden van D-Day, de vele musea en de erevelden te bezoeken. Een week terug in de tijd, om meer te leren over de helden van toen. Aan hen hebben we onze vrijheid te danken en dat is een groot goed.

Arromanches richtingLopen op het klif
In de vroege ochtend vertrekken we te voet vanuit Port en Bessin via de hoge rotsen aan de kust noordwaarts. De zon komt langzaam op en brengt warmte met zich mee. We lopen hoog boven de zee, rechts van ons afwisselend gemaaide weilanden, bospercelen en akkers. Hier en daar liggen nog restanten van bunkers in het landschap. En dan horen we flarden muziek, we staan stil, spitsen onze oren en kunnen het geluid eerst niet goed thuis brengen. De begint de muziek weer en als we doorlopen wordt het geluid steeds sterker. Ja, het is een doedelzak, maar waar dan? We zien alleen een bunker, en dan nog een. Komt het geluid dan uit de bunker?

Doedelzak_martinBatterie de Longues-sur-Mer
We staan aan de voet van een bunker, die hier ‘batterie’ heet. We lopen erom heen en zien de loop van een kanon op zee gericht. En dan opeens weer die muziek. We lopen de bunker in en zien daar de doedelzakspeler die ons met zijn muziek heeft verleid. Het feit dat we hier alleen met de muzikant staan in het vroege ochtend uur maakt de sfeer nog intenser.
Deze bunker lag middenin de aanvalszone van de geallieerden, bovenop een klif aan het Kanaal. De ‘batterie’ heeft een belangrijke, strategische  rol gespeeld tijdens de landingen op D-Day, 6 juni 1944.

Arromanches vanaf klifResten van kunstmatige haven
We lopen terug naar het klif en lopen verder noordwaarts. Na ruim twee uur lopen zien we in de verte in de zee verschillende obstakels. Wat is dat? Een privé gids met Amerikaanse gasten bij zich legt het uit. Wat we zien zijn de resten van de kunstmatige haven die de Britten hier direct na D-Day hebben aangelegd. De geallieerden hadden een haven nodig voor de bevoorrading van hun troepen en aanvulling van voertuigen en tanks. De Duitsers hadden op dat moment de Fransen en Belgische havens nog stevig in handen. Er was maar één optie en dat was zelf een haven  bouwen.

Arromanches museeMuseum op de vloedlijn
‘Musée du Débarquement’ ligt bijna op de vloedlijn in Arromanches. Hier worden de aanleg, de werking en de vernietiging van dit unieke bouwproject belicht. Als we de film bekijken, krijgen we een beter beeld van de aanleg en de werking van de noodhaven. De collectie bestaat uit een indrukwekkende 30 meter lange maquette en meer dan 2.000 voorwerpen die eer brengen aan de strijders van toen. In de tijd dat wij museum bezoeken, komt de vloed opzetten en veranderd het hele strandbeeld. Deze overgang en later op de dag het terugtrekken van het water is hier een hele bijzondere belevenis.

‘Musée du Débarquement’
Place du 6 Juin
F 14117 ARROMANCHES-les-BAINS
Via drie webcams op de site van het museum kun je live meekijken naar de activiteiten in Arromanches. Wie weet spot je Koningin Maxima vandaag?!

Arromanches 360 gradenExtra:
Boven op de rotsen, iets buiten het centrum ligt het 360° museum. Hier genieten we van een film waarin beelden van nu zijn gecombineerd met historische filmmateriaal. Dit museum is een echte aanrader. Klik hier voor een historisch filmfragment. 

kaarsen we will rememberLees meer over de Nederlanderse landing in Arromanches

Historische kus op de Berlijnse Muur

Deel 3 van het drieluik over de berlijnse Muur

East Side Gallery is de locatie in Berlijn waar je de Muur nog kunt zien © Wilma Lankhorst
Stripverhalen en kunst op restanten van de Berlijnse Muur

Na de verhalen over het herdenkingspark aan de Bernauer Straße (deel een) en het Mauermuseum Checkpoint Charlie (deel twee) ronden we het drieluik over de Muur af met een bezoek aan East Side Gallery. Je kunt hier op twee manieren komen. Via het Ostbahnhof of via de zuidzijde met de U-Bahn. Als je voor U-bahnstation Schlesisches Tor kiest, wandel je via de fraaie ‘Oberbaumbrücke’ over de Spree. Als je een station verder uitstapt bij ‘Warschauer Straße’ sta je al aan de noordoever van de rivier. In dit derde deel van het drieluik krijg je weer een totaal ander beeld van de Muur. We nemen hier afscheid met een historische kus.

East Side Gallery biedt kunstenaars een podium © Wilma Lankhorst
Sprong over de Muur bij East Side Gallery


Kunstenaarscollectief
Nadat de Muur is november 1989 viel, begonnen artiesten in februari 1990 met het beschilderen van de eerste delen van de Muur in de Mühlenstraße in de wijk Friedrichshain. Later dat jaar werd de ‘East Side Gallery’ opgezet. 118 Kunstenaars uit 21 landen sloten zich aan bij dit initiatief. Samen maakten ze 106 kunstwerken op delen van de voormalige Muur. In november 1991 worden deze restanten van de Muur, inclusief de kunstwerken van East Side Gallery onder monumentenzorg geplaatst. In 2009 worden alle schilderingen volledig gesaneerd. 86 Kunstenaars (be)schilderen de muursegmenten opnieuw. Dit stukje Muur trekt jaarlijks vele bezoekers, er worden talrijke foto’s en YouTube clips gemaakt. Als wij er in het voorjaar van 2013 zijn, smeult het hier. De strijd is weer opgelaaid tussen kunstenaars aan de ene kant en projectontwikkelaars aan de andere kant. Op deze locatie is het prestigieuze project ‘Media Spree’ gepland

Bij East Side Gallery zie je nog delen van de twee muren © Wilma Lankhorst
Er waren altijd twee muren met daar tussenin een stukje Niemandslands


Media Spree laat van zich horen
De start van het project Media Spree’ dateert uit 1990. Dit plan is een van de grootste investeringen in onroerend goed in Berlijn en richt zich op telecommunicatie- en mediabedrijven die zich deels langs de Spree willen vestigen. Integraal in dit project is een plan voor stedelijke vernieuwing meegenomen. Tegelijkertijd met deze plannenmakerij beginnen kunstenaars met het beschilderen van muurdelen en ontstaat het East Side Gallery. De Muurdelen liggen op de noordoever van de Spree en juist die oever is onderdeel van ‘Media Spree’. In 2007 heeft dit project tot grote demonstraties geleid waar meer dan 5.000 demonstranten aan deelnamen. Door de crisisjaren zijn veel plannen nog niet uitgevoerd. Anno 2013 zagen wij alleen het grote O2 World-gebouw. Nu de crisis in Duitsland op zijn retour is, laait de discussie weer op. In het voorjaar van 2013 is de locatie aan de Spree andermaal het strijdperk. De gemeente en aannemer staan aan de ene kant en tegenover hen staan de artiesten. Inzet van de queeste was dit keer de bouw van een nieuwe, extra brug over de Spree waardoor een deel van de kleurrijke Muur moet verdwijnen. In het voorjaar van 2014 zie ik de East Side Gallery zoals we hem ook zagen in 2013. ‘Wordt vervolgd’, zullen we maar zeggen.

Muur Bernauer-kijkje over muur
Muur aan de Bernauer Strasse, vanaf een uitkijkpunt met links een voormalige wachttoren.
ESG_dancing to freedom
East Side Gallery – Dancing to Freedom

Grote contrasten
De ervaring met de Muur op de locatie van ‘East Side Gallery’ is totaal anders dan die aan de Bernauer Straße. Sterker uitgedrukt: een groter contrast tussen de kleurrijke East Side Gallery en de grijze Muurdelen en de droevige herinneringen aan de vele slachtoffers aan de Bernauer Straße is er volgens mij niet. Daarom is dit drieluik ook zo boeiend, het laat drie aspecten van de Muur zien die elk een eigen dimensie hebben en een eigen verhaal.

ESG_de kus
De kus op de Berlijnse Muur bij East Side Gallerij

Bezoek  de East side Gallery hier online

boekomslag_ESG 2014
Boekwandeling langs de Muur
Schrijver Jörg Weber heeft 87 kunstenaars gesproken over hun werk en bevindingen met de Muur. Dit heeft geresulteerd in een prachtig kleurrijk werk over de East Side Gallery dat in maart 2014 is verschenen. Met dit boek in de hand kun jezelf een wandeling maken langs de 106 kunstwerken. De teksten zijn zowel in het Duits als in het Engels. Prijs € 16,95. Het boek is ook online te bestellen (ISBN 978-3-95723-008-9)

Reissuggesties

  • Overweeg bij  je reisopties naar Berlijn ook eens de trein. Je rijdt in vijf uur van station Deventer naar Berlijn Haubtbahnhof (Hbf). Heerlijk ontspannen en geen gedoe met eventueel  extra (lees over) bagage.
  • Voor het vervoer in Berlijn is de ‘Berlin Welcome card’ een ideale reisgenoot. 2,3 of 5 dagen gratis openbaar vervoer en kortingen op ruim 200 attracties. 2 Dagen v.a. € 18,50 online te bestellen o.a. bij de ANWB
  • Muur van licht
    Voor de herdenking van de Val van de Muur in november 2014 is een fraai plan ontwikkeld. Volgende week vertel ik meer over de plannen van deze  ‘Muur van Licht’.
  • foto’s van de Muur Wilma Lankhorst in overleg met East Side Gallery

Berlijnse Muur in drie bezoeken

Bernauer Strasse wilma
Aan de Bernauer Strasse staat nog een authentiek stuk Berlijnse Muur

Deel 1 – De Berlijnse Muur
In november 2014 is het 25 geleden dat de Berlijnse Muur is gevallen. Vooruitlopend op deze herdenking gaan we in Berlijn diverse locaties bezoeken waar we 25 jaar geleden ook waren. In april neem ik je in een drieluik mee op ver- (her)kenning langs de Muur. Ons startpunt  ‘Gedenkstätte Berliner Mauer’ in het stadsdeel Prenzlauer Berg. Hier ligt nog een klein stukje van de Muur in zijn meest oorspronkelijke vorm. In deel twee bezoeken we het ‘Mauermuseum’ bij het voormalige controlepunt Checkpoint Charlie. Het drieluik wordt compleet met een fotoreportage en bezoek aan de kleurrijke muurdelen van de ‘East Side Gallery’ nabij de ‘Warschauer Brücke’.

De val van de Muur
Op 9 november 1989 ging toch nog vrij onverwacht de Muur open. Wat is het nu? De val van de Muur? of De opening van de Muur? In ieder geval was de ‘nieuwe vrijheid’ het resultaat van een onduidelijke uitspraak van Günter Schabowski, lid van het Politburo. Een Italiaanse journalist stelde Schabowski een vraag over de nieuwe in- en uitreisregels die net door de Raad van Ministeries van de DDR waren aangenomen. Het begrip ‘vrije doorgang’ was hierin cruciaal. Direct na Schabowski’s historische uitspraak liepen drommen mensen van Oost naar West Berlijn, de grenspolitie keek daarbij schouderophalend toe.

Om te weten waar de Berlijnse Muur stond zie je nu overal markeertekens in het wegdek © Wilma Lankhorst
De loop van de Berlijnse Muur in het wegdek van nu

Slechts een schim in het straatbeeld
Op veel plekken in de stad is de Muur volledig uit het landschap en/of stadsbeeld verdwenen dat je vaak geen idee meer hebt, waar de Muur ooit stond. Een handige brochure brengt uitkomst. We beginnen onze hernieuwde kennismaking met de Muur aan de noordwestzijde van de stad, de plek die bekend staat als Bernauer Straße ‘Gedenkstätte Berliner Mauer’. Dit is de enige locatie in Berlijn waar nog een dubbel muur is te zien.

Bernauer Strasse bezoek hier het Informatiecentrum over de Muur
Aan de Bernauer Strasse ligt het Informatiecentrum over de Muur

We nemen de S-Bahn tot aan het ‘Nordbahnhof’. Dit was in de tijd van de DDR een van de zogenaamde ‘verlaten stations’ in het Duits ‘Geistes Station’ genoemd. De totale lengte van de Muur (zowel om West-Berlijn als de grens tussen Oost- en West-Berlijn in de stad) was 155 kilometer. Het monument dat we nu bezoeken bestaat o.a. uit een 1,4 kilometer lange muur waarvan 220 meter in de oorspronkelijke, dubbele vorm.

Station Bernauer Strasse vertelt het verhaal van de splitsing © Wilma Lankhorst
DE Muur liep dwars dor het station aan de Bernauer Strasse

Lege perrons met honden
Als we naar het Nordbahnhof reizen, praten we over de tocht met de U-bahn die we in 1987 hebben gemaakt. In Oost-Berlijn was er toentertijd voor ons maar één station waar we uit de U-bahn konden en dat was Station Friedrichstraße. De tussenliggende ondergrondse stations waren bijna allemaal nog in tact. De metro ging bij benadering van zo’n station langzamer rijden. Op de perrons liepen politieagenten met honden, na de passage nam de snelheid van de metro weer toe. De sfeer die deze tussenliggende stations uitademde was er zowel een van spanning als van angst.
Op het Nordbahnhof lijkt alles nog als voorheen. Het tegelwerk en de naamborden zijn authentiek. In de stationshal en in de gangen hangen foto’s met informatieborden over de tijd van de Muur (1961 tot 1989). De situatie bij dit station was extra bijzonder omdat de Muur dwars door het station heen liep. De uitgang aan de Gartner Straße lag op Westers grondgebied, de uitgang aan de Invalider Straße lag opeens in Oost-Berlijn. Op de informatieborden lezen we dat er hier huizen stonden waarin de bewoners aan de ene zijde in het Westen verbleven en in andere kamers opeens in Oost-Berlijn woonden.

Bezoekerscentrum met filmzaal
Voor we het herinneringsmonument betreden, brengen we een bezoek aan het Bezoekerscentrum. Hier kun je gratis enkele folders ophalen met veel achtergrondinformatie over de komende 1,4 kilometer. Hier ook koffie voor 50 cent, een toilet en een museumwinkel. We bekijken eerst de introductiefilm en gaan dan naar buiten.

overzicht Bernauer strasse
Overzicht vanaf platform hoek Bernauer-Acker Strasse, links de herdekingskapel
fotoherdenkinsgmuur aan de Bernauer Strasse © Wilma Lankhorst
Leren van de vluchtpogingen aan de Bernauer Strasse

In het park lopen, staan en zitten overal mensen: jong en oud, schoolklassen en families met kinderen. De 1,4 kilometer lange muur is afwisselend van stalen pilaren met wisselende tussenruimtes en originele stukken van de Berlijnse Muur. Vluchtpogingen worden met ronde ijzeren platen in de grond aangegeven. Vaak staat er een datum van de vluchtpoging bij, aangevuld met de naam van de gevluchte persoon of het aantal vluchtelingen. Her en der over het park verspreid staan luisterpalen. Door de persoonlijke verhalen die je hier hoort, komt de beleving steeds een stapje dichterbij.
Dan zien we een ijzeren wand met daarin zwart-wit foto’s al dan niet voorzien van naam, geboorte- en eventuele sterfdatum. Ruim 5000 mensen zijn van Oost naar West-Berlijn gevlucht. Van 186 mensen weten we dat zij het niet hebben overleefd. Zij worden hier één voor één met naam en toenaam genoemd.

Muur Bernauer-kijkje over muur
Een kijkje over de Muur aan de Bernauer Strasse

Kijkje over de Muur
Op de hoek Bernauer Straße en Ackerstraße staat nog een stuk van de oorspronkelijke dubbele Muur compleet met wachtpost en een stuk ‘niemandsland’. Aan de Westzijde is een hoge trap gemaakt waardoor de toeschouwers als vanouds over de schutting (de Muur) kunnen kijken. Boven op het platform ontmoeten we drie jongens uit Texas (US), twee van hen zijn voor het eerst in Europa, ze zijn diep onder de indruk van wat te zien en horen. Bij ons komen veel herinneringen weer naar boven als we op het platform staan. Een hele bijzondere plek in dit herinneringspark is de Kapel van de Vergeving (Kapelle der Versöhnung) . Het hart van deze kapel, de ronde adobe muur, bevat resten van de oorspronkelijk Kerk van de Vergeving. Deze is door het DDR-leger in de vroege ochtend van 28 januari 1985 opgeblazen. Vóór de nieuwe kapel ligt het silhouet van de oorspronkelijke kerk met ijzeren staven in de grond verankerd. Op dat we niet vergeten.

In deze kapel bevindt zich een van de zeven ‘spijkerkruizen van Coventry’ die Berlijn rijk is. Het kruisje van Coventry wordt wereldwijd gezien als hét symbool van vergeving.

Sprong naar vrijheid van soldaat Konrad © Wilma Lankhorst
Tegels in het gras, verwijzen naar de sprong van Konrad

Sprong over de Muur
In gedachten lopen we verder. Steeds weer zien we ronde stippen met namen en data. Ook zien we een soort ijzeren zebrapaden her en der in het grasveld. Dit zijn de locaties van bekende ondergrondse vluchtroutes. Bij het U-Bahnhof Bernauer Straße zien we op de hoek met de Brunnerstraße opeens een hele bekende zwart wit foto op een zijwand van een huis. Het is de foto van de springende soldaat, Kameraad Konrad, die zich opeens beseft dat de vrijheid maar één sprong van hem verwijderd ligt. Hij aarzelt geen moment, hij neemt een aanloop en springt zijn vrijheid tegemoet.

Gedenkstätte Berliner Mauer
Bernauer Straße 119 – 13355 Berlin – gratis
april –oktober van 08.30 tot 19.00 uur
november –maart van 08.30 tot18.00 uur
Facebook
Reken voor een gemiddeld bezoek 2 tot 2,5 uur

Reissuggesties

  • Overweeg bij  je reisopties naar Berlijn ook eens de trein. Je rijdt in vijf uur van station Deventer naar Berlijn Haubtbahnhof (Hbf). Heerlijk ontspannen en geen gedoe met eventueel  extra (lees over) bagage.
  • Voor het vervoer in Berlijn is de ‘Berlin Welcome card’ een ideale reisgenoot. 2,3 of 5 dagen gratis openbaar vervoer en kortingen op ruim 200 attracties. 2 Dagen v.a. € 18,50 online te bestellen o.a. bij de ANWB

Lees het ‘Berlijn Blog’
Wat dacht je van een zeer informatief Berlijn blog? Je online gids voor, na én tijdens je reis. Blogger Marjolein van der Kolk woont al jaren in Berlijn en runt dit gave blog.

Baak herdenkt WOII

Er liggen dertien natte stenen op een tafel. Het verkeer raast over de Zutphen Emmerikseweg (ZE-weg), de provinciale weg die het Achterhoekse dorp Baak doorklieft. Rechts naast de tafel ligt een indrukwekkende zwerfkei. Dit is de plek waar over twee-en-een-half uur Luisterplek 76 officieel wordt onthuld. Ik heb nog geen idee van het programma en ga eerst lunchen met een schoolvriendin die ik sinds de middelbare school ken. Ik laat de stille, verlaten plek, even achter me liggen.

Lees verder Baak herdenkt WOII