Baak herdenkt WOII

Er liggen dertien natte stenen op een tafel. Het verkeer raast over de Zutphen Emmerikseweg (ZE-weg), de provinciale weg die het Achterhoekse dorp Baak doorklieft. Rechts naast de tafel ligt een indrukwekkende zwerfkei. Dit is de plek waar over twee-en-een-half uur Luisterplek 76 officieel wordt onthuld. Ik heb nog geen idee van het programma en ga eerst lunchen met een schoolvriendin die ik sinds de middelbare school ken. Ik laat de stille, verlaten plek, even achter me liggen.

 

Schoolkinderen in de hoofdrol

Als ik twee uur later terug kom zie ik tientallen schoolkinderen die een haag vormen met witte ballonnen. Zij heten de gasten welkom. Zaal Herfkens zit inmiddels afgeladen vol. De stille plek van net is nu het kloppende hart van Baak.

Henk Sambeek opent de middag. Hij is erg blij met deelname van de kinderen van de St. Martinusschool. Verschillende leerlingen komen naar voren en lezen gedichten voor. Het is muisstil in de zaal.

Daarna gaan ze naar buiten om hun gedichten, op rode harten geschreven, vast te maken aan het hek, rondom de steen. Ze laten de witte ballonnen los. De reden waarom de schoolkinderen van nu zo’n prominente rol hebben is logisch als je het verhaal van de Luisterplek 76 kent.

 

Twee ooggetuigen vertellen hun verhaal

Van de ruim 200 gasten in zaal Herfkens hebben meer dan 70 van hen een bloedband met een van de 13 overledenen. Theo Dahlhaus en Gerard Donderwinkel, in 1945 jongens van een jaar of zeven, nemen ons als ooggetuigen mee terug naar 1945: Het is Tweede Paasdag, de Canadezen bevrijden Baak, de mensen vieren feest. Twee dagen later, op 4 april spelen de kinderen na lange tijd weer buiten. Nog steeds trekken Canadese bevrijders over de ZE-weg. Binnen 48 uur na de bevrijding wordt Baak opeens getroffen door een granaatinslag. Deze aanval is vermoedelijk ingezet vanaf de nog bezette IJsseloever en eist negen levens, zes ervan zijn kinderen. Donderwinkel vertelt dat zijn vader, opa en broer bij de slachtoffers horen die later die dag worden overgebracht naar het ziekenhuis in Nijmegen. Drie dagen zit de familie in onderzekerheid over hun lot , dan pas horen ze dat vader nog leeft en dat opa en Dikkie zijn overleden.

Eén van de slachtoffers is Henk Thuijsman (17 jaar), hij is als evacués in Baak ondergebracht. Zijn broer en zus bedanken de hele Baakse gemeenschap voor hun opvang en betrokkenheid. Henk ligt ook in Baak begraven, zijn naam staat op de lijst naast de kei.

 

The Last Post

We gaan andermaal naar buiten, Gerard Donderwinkel en Theo Dalhaus onthullen de steen en hijsen de vlag half stok. Jan Visser speelt “the last Post’. Daarna nemen familieleden een voor een de kleine stenen in ontvangst en ze leggen die bij de grote. Hierna volgen kransen en bloemen van nabestaanden.

Het is nu droog. Baak heeft er een waardige gedenkplek bij. Een plek niet alleen voor Baak maar voor allen die meer willen weten over het pad van onze bevrijders.

 

 

 

500 woorden