Maandelijks archief: juni 2014

Ieper 100 jaar herdenking ‘14 – ’18

Nog dagelijks worden slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog in Ieper herdacht
Menenpoort in Ieper met uitzicht op Belfort

Vanavond (26 juni 2014) komen de Europese regeringsleiders bijeen in het Belgische Ieper om de start van de Eerste Wereldoorlog te herdenken. Als wij aan deze strijd denken, is de veel gehoorde uitspraak: ‘wij waren neutraal’. Door deze keuze heeft het onderwerp geen serieuze kans gemaakt om onderdeel te worden van onze geschiedenislessen. Als we er met vrienden over praten, weet bijna niemand iets zinnigs te zeggen, simpelweg omdat we er te weinig van weten.
Ondanks onze neutrale houding kwamen we tijdens een verblijf in de Achterhoek drie wetenswaardigheden op het spoor. Zo vonden we in Winterswijk een zeldzaam herdenkingsmonument van WO1, bezochten we op de grens van Beek en Elten de enige Duitse loopgraag van ons land, en gaf mijn tante me een foto van opa Willem als militair in WO1.  Het bezoek aan de Achterhoek is de opmars naar een langer en uitgebreider bezoek aan de Vlaamse Westhoek. Maar we zeggen eerst A!

WO-1-Wwijk NL neutraal 1WO1 monument in Winterwijk
We komen er bij toeval langs. We zijn op weg naar het NS station in Winterwijk om een OV-fiets te huren. Net voor het station staat een gedenkteken dat onze aandacht trekt. Op de steen staat: ‘Nederland neutraal 1914-1918’. Dat is bekend. Het aangrenzende informatiepaneel geeft meer informatie. Dit monument is in 1923 onthuld op initiatief van Winterswijk Belang, de voorloper van de huidige VVV. We lezen verder: Een monument ter herinnering aan de Grote Oorlog in ons land is zeer zeldzaam. Het oorspronkelijke monument was opgebouwd uit rode baksteen en voorzien van een fontein die in eerste instantie niet was aangesloten op het waternet. In 1926 beleefde Winterswijk een primeur, de fontein werd toen aangesloten op de plaatselijke watertoren waardoor ze werd aangesloten op het waterleidingnet. Hierna spoot ze alleen water bij bijzondere gelegenheden. Na de Tweede Wereldoorlog is het monument in de vergetelheid geraakt en lange tijd als bloembak gebruikt. In de periode tussen 2009 en 2012 is dit herdenkingspunt volledig gerestaureerd en in ere hersteld, inclusief een werkende fontein.

WO-1-Elten_granaatLoopgraven uit WO1 in Achterhoek
Later op een terras in Aalten lezen we in het tijdschrift ‘Goed uit in de Achterhoek’ dat in het Bergherbos (Montferland) een deel van een loopgravenstelsel uit de Eerste Wereldoorlog opnieuw is ingericht. Het verhaal gaat dat de Duitsers in 1917 dit verdedigingswerk in het veel betwiste grensgebied rondom de Elterberg hebben aangelegd. Zij vreesden dat het neutrale Nederland zich alsnog bij de geallieerden zou kunnen aansluiten. Om een eventuele aanval over Nederlands grondgebied af te kunnen weren, bouwden onze oosterburen in het Bergherbos 84 bunkers en werd over een afstand van een ruime kilometer een loopgravenstelsel aangelegd. De loopgraven werden ontdekt tijdens een onderzoek naar de glooiingen in het natuurgebied. Natuurmonument beheert het bos en heeft opdracht gegeven om ze te restaureren. 50 Meter is nu uitgegraven en deels gereconstrueerd, ze liggen klaar voor je verkenning.

De behulpzame wandelaar
Als we een dag later gaan wandelen in het Montferland hebben we het tijdschrift bij ons. In het bewuste artikel staat dat wandelpaden langs de reconstructie leiden. We parkeren onze auto in Beek bij uitspanning ’t Peeske en bekijken de wandelkaart. We hebben de keuze uit een blauwe, rode, paarse en de ‘Nordic walking’ route. Nergens staat een verwijzing naar de door ons gezochte oorlogslinie. We spreken wandelaars aan die de langste route hebben gelopen, zij hebben niets gezien op deze tocht. Omdat de blauwe route voor een groot deel samenvalt met de rode kiezen wij voor de meest afwijkende optie: de paarse route. Na ruim een uur zijn we terug bij het uitgangspunt, de linie ligt ook niet op dit traject.
Zullen we toch de blauwe nog even proberen? Al lopend, spreek ik een wandelaar aan. Hij woont in dit gebied en weet wat wij zoeken. Hij is erg enthousiast over de recente reconstructie en vertelt ook over de ijzeren grenspaal met een handgranaat erop. Ja, hij kan ons wel vertellen hoe we er bij kunnen komen, nee niet via deze blauwe route. Wij blij, terug naar de auto en we rijden vanuit Beek naar Elten. Op de grens ligt een druk bezocht benzinestation. Daar parkeren we onze auto in de hoek van de parkeerplaats Vanaf deze plek lopen we het bos in, na 200 meter zien we de loopgraaf aan onze rechterhand.

WO-1-Elten_loopgraafOp patrouille
De reconstructie is nog kakel vers. De ijzeren paal met de handgranaat (kunstwerk van gevonden ijzer in dit gebied) staat er wel. Van het informatiebord staat er alleen het omhulsel. Het informatieve deel ontbreekt nog. De 50 meter loopgraaf is met behulp van palen en planken opnieuw ingericht. We staan oog in oog met een deel van het enige Duitse loopgraafstelsel in ons land uit de Eerste Wereldoorlog. Als je over de richel loopt en over de rand van de loopgraaf kijkt, kun je met de lens van de fototoestel hetzelfde beeld vangen dat de soldaten in 1917 hadden: vanuit de bosrand kijk je vrij over het lager gelegen weiland. We lopen door de loopgraaf en pakken daarna nog een stuk van het niet herstelde stelsel mee. Als wij ‘patrouille lopen’ is rustig en vredig in het bos. De vogels fluiten en de droge bladeren knisperen onder onze wandelschoenen.

WO-1-Elten_loopgraaf-3-oudOorlogslinie WO1 – Bergherbos – Montferland
Startpunt bij parkeerplaats benzinestation grens Elten op weg naar Beek (Montferland)

Via de site van Omroep Gelderland kun je zien hoe de restauratiewerkzaamheden zijn verlopen.
Meer weten over WO1?
NTR-NPS heeft (van 5 april tot 7 juni jl.) de documentaire ‘de dagboeken ’14- ‘18’ uitgezonden. Tot 7 juli a.s. kun je via programma gemist nog enkele afleveringen terugkijken. Klik hier om een aantal bijzondere verhalen te lezen zoals: Wie was Mata Hari, en wat deed Anthony Fokker in de Eerste Wereldoorlog?

Mijn schoonmoeder vertelde ons dat er tussen 1914 en 1918 ruim 1 miljoen Belgische evacues in ons land verbleven. Een deel van onze zuiderburen woonden tijdelijk in de Brabantse Peel o.a. in het geboortehuis van schoonmama in Westerbeek.

opa Willem
Willem Brunsveld (1893 – 1960)

 ’s Avonds bij de koffie en krentewegge laat mijn tante me de foto van opa Willem (1893-1960) in uniform zien.
“Wist je dat niet dat opa Willem tijdens WO1 in het leger diende”, vraagt de tante.
Nee, dit stukje familiegeschiedenis is nieuw voor me.

En zo komen we tot de ontdekking dat zowel Martin als ik in de familie lijntjes hebben met WO1. En nu op naar de Vlaamse Westhoek, op naar Ieper en Diksmuide, op naar de Vlaamse Velden.

 

Wil je meer weten over de Last Post ceremonie in Ieper, lees dan hier verder.

 

Frankfurt verkennen met locals

Dit kaartenrek toont Frankfurt in al zijn facetten © Wilma Lankhorst
De vele gezichten van Frankfurt

Er zijn veel manieren om een stad te leren kennen. Je kunt een reisgids kopen, of een avond Googlen, blogs lezen, de site van de VVV bekijken of met vrienden praten. Wij doen het anders: we hebben een airbnb geboekt en vragen onze verhuurder om tips en raad. Daarnaast gaan we een dag op stap met een inwoner van de stad die ons de leukste adresjes in haar buurt laten zien en proeven. We gaan de wijk Nordend in Frankfurt verkennen met Mika en Eileen.

Op verschillende plaatsen in Frankfurt staat gratis leeskasten © Wilma Lankhorst
Gratis boeken lenen in min bieb

‘See you at Musterschule’
Via een app lezen we waar we Mika & Eileen treffen. Vanuit onze airbnb aan de Sandweg fietsen we via de Kantstrasse, kruisen de Berger Strasse en even verderop de Friendberger Anlage. Via de Scheffelstrasse komen we op Eckerheimer Landstrasse en U-bahn Musterschule. Onze ‘gidsen’ voor vandaag staan al op ons te wachten. Ze schieten spontaan in de lach als ze de twee Hollanders op fietsen aan zien komen. “ik had het kunnen weten”, zegt Eileen.

fietsen vrijIdeaal om te fietsen
Frankfurt leent zich prima voor een verkenning per fiets. Op bijna alle wegen, inclusief op eenrichtingswegen voor auto, mag je met je fietsen van beide rijrichtingen gebruik maken. We merken als snel dat de gemiddelde automobilist in Frankfurt gewend is aan fietsers op de weg. Voor ons Nijmegenaren is Frankfurt een relatief grote stad. Met de fiets kunnen we toch vrij snel van de ene kant van de stad naar de andere kant. En als je gebruik maakt van de route door de ‘Anlagen’ rondom de ‘Altstadt’ fiets je bijna constant in het groen.

Kaffeemacherei-01 martinHeeft u ook worteltjestaart?
We hebben Eileen gevraagd wat haar favoriete koffietentje en zo zitten we even later bij de ‘Kaffeemacherei’. De sfeer in het kleine establishment doet me denken aan de ongedwongen sfeer in de koffiehuizen die ik me herinner van mijn rondreizen door Nieuw-Zeeland.  Barirsto Martin verstaat zijn vak en schenkt een heerlijke cappuccino met voor iedereen een verschillende ‘arte latte’ creatie. We hebben licht ontbeten zodat er ruimte is voor de eerste taarttest. Als het even kan kiezen we voor zo’n test uit kaastaart of worteltjestaart. Martin heeft beide soorten versgebakken in de vitrine staan. We gaan vandaag voor de wortel-walnoten-taart. Zo lekker hebben we hem nog nooit gehad. Probeer het zelf als je durft.

Relaxte ambiance Strandcafe terras Frankfurt © Wilma Lankhorst
Ontbijten of lunchen bij het Strandcafé
Eis Christina heerlijk ambachtelijk ijs in Frankfurt © Wilma Lankhorst
Ijsjes in allerlei ondenkbare smaken

In de rij voor limoen-balsilicumijs
Gesterkt gaan we op pad en even later lopen we langs het Strandcafé aan de Koselstrasse 46. In dit establishment heeft Joschka Fischer eind jaren zestig van de vorige eeuw de eerste groene partij (Die Grünen) van Duitsland opgericht. Het terras zit vol ontbijtende gasten.

Wij vervolgen onze tour en worden door Eileen geattendeerd op haar favoriete ijslokaal ‘Eis Christina’. De Italiaanse familie van Corrado Spadotto zit hier al sinds 1974 en op warme dagen staan er rijen van tientallen meters voor de counter, aldus Eileen. Spadotto voert naast vele klassiekers zoals de smaken citroen, walnoot en stracciatella, verassende combinaties als chocolade met chilli, limoen met basilicum en pannachotta. 

Blumenbar in Frankfurt
Kleurrijke straten zoals hier met een Blumenbar

Volop groen in de stad
Onze airbnb host had het al gezegd, ‘Frankfurt is de groenste stad van Duitsland’. Ook Eileen is enthousiast over de vele groene opties in de stad. Een van haar geheimtips is het ‘Adolph von Holzhauser Park’. Het is en relatief klein park met aan de ene kant een klein waterslot (wordt nu gerestaureerd) en aan de andere kant een parkterras met ligstoelen en ze o.a. Bionade serveren terwijl jij heerlijk lang uit gaat  in een fijn ligstoel. We zien joggende en wandelende mensen, gasten die yoga- oefeningen doen in het groen en er is een speeltuin waar volop gebruik van wordt gemaakt. We lopen door, via de Hamman- en Wolfgang Strasse komen we op de Oeder Weg. Winkelliefhebbers kunnen hier hun hart ophalen.

Oeder_KLeine Salon
Shop until you drop
Op de Oeder Weg vind je exclusieve hoeden bij Susanne Bänfer Hutcouture (nr. 25), inspirerende mode bij Lika Schmodsien (nr. 44), de nieuwste lingerie bij Petit Boudoir, positie- en kinderkleding bij Mama & Co (nr. 31). Met een beetje mazzel vind je je lievelingsschoenen bij Nordenglück (nr. 75) en zie je een leuk cadeau of souvenir bij ‘Kleiner Salon’ op nummer 87. Dan zie ik opeens een soort een mini-bibliotheek de ‘Ofener Buchenschrank’. Een stoere ijzeren kast met glazendeur vol boeken. Iedereen kan hier gratis een boek lenen en een overtollig boek retour aanbieden.

Good times for good people
Bij bakkerij ‘Zeit für Brot’ (nr. 15) worden we door de heerlijke bakgeuren naar binnengelokt. Er is geen ontkomen aan, we gaan ons te buiten aan een heerlijk ‘Snecken’ een stuk kaneel-appel-koek in de vorm van een slakkenhuis. Eileen kiest voor de variant kaneel-chocolade. Daarna nemen we afscheid van onze gidsen en fietsen wij de Oeder Weg uit om nog een glaasje te drinken bij ‘Good times for good people’ op het plein bij U-bahn station Eschenheimer Tor. Van hier uit fietsen we via de ‘Anlagen’ terug naar de Sandweg.

Meer weten over Frankfurt? Klik hier.

 

D-Day in Arromanches

Normandie - boekenrekOnze oren spitsen zich, horen we een doedelzak? 
Hoe kan dat op dit vroege uur op dit stukje Franse kust?
Waar is de speler?
We zien boven het graanveld een kop van een bunker. Als we doorlopen zien we er daarna nog een. We hebben een week in Normandië doorgebracht om de stranden van D-Day, de vele musea en de erevelden te bezoeken. Een week terug in de tijd, om meer te leren over de helden van toen. Aan hen hebben we onze vrijheid te danken en dat is een groot goed.

Arromanches richtingLopen op het klif
In de vroege ochtend vertrekken we te voet vanuit Port en Bessin via de hoge rotsen aan de kust noordwaarts. De zon komt langzaam op en brengt warmte met zich mee. We lopen hoog boven de zee, rechts van ons afwisselend gemaaide weilanden, bospercelen en akkers. Hier en daar liggen nog restanten van bunkers in het landschap. En dan horen we flarden muziek, we staan stil, spitsen onze oren en kunnen het geluid eerst niet goed thuis brengen. De begint de muziek weer en als we doorlopen wordt het geluid steeds sterker. Ja, het is een doedelzak, maar waar dan? We zien alleen een bunker, en dan nog een. Komt het geluid dan uit de bunker?

Doedelzak_martinBatterie de Longues-sur-Mer
We staan aan de voet van een bunker, die hier ‘batterie’ heet. We lopen erom heen en zien de loop van een kanon op zee gericht. En dan opeens weer die muziek. We lopen de bunker in en zien daar de doedelzakspeler die ons met zijn muziek heeft verleid. Het feit dat we hier alleen met de muzikant staan in het vroege ochtend uur maakt de sfeer nog intenser.
Deze bunker lag middenin de aanvalszone van de geallieerden, bovenop een klif aan het Kanaal. De ‘batterie’ heeft een belangrijke, strategische  rol gespeeld tijdens de landingen op D-Day, 6 juni 1944.

Arromanches vanaf klifResten van kunstmatige haven
We lopen terug naar het klif en lopen verder noordwaarts. Na ruim twee uur lopen zien we in de verte in de zee verschillende obstakels. Wat is dat? Een privé gids met Amerikaanse gasten bij zich legt het uit. Wat we zien zijn de resten van de kunstmatige haven die de Britten hier direct na D-Day hebben aangelegd. De geallieerden hadden een haven nodig voor de bevoorrading van hun troepen en aanvulling van voertuigen en tanks. De Duitsers hadden op dat moment de Fransen en Belgische havens nog stevig in handen. Er was maar één optie en dat was zelf een haven  bouwen.

Arromanches museeMuseum op de vloedlijn
‘Musée du Débarquement’ ligt bijna op de vloedlijn in Arromanches. Hier worden de aanleg, de werking en de vernietiging van dit unieke bouwproject belicht. Als we de film bekijken, krijgen we een beter beeld van de aanleg en de werking van de noodhaven. De collectie bestaat uit een indrukwekkende 30 meter lange maquette en meer dan 2.000 voorwerpen die eer brengen aan de strijders van toen. In de tijd dat wij museum bezoeken, komt de vloed opzetten en veranderd het hele strandbeeld. Deze overgang en later op de dag het terugtrekken van het water is hier een hele bijzondere belevenis.

‘Musée du Débarquement’
Place du 6 Juin
F 14117 ARROMANCHES-les-BAINS
Via drie webcams op de site van het museum kun je live meekijken naar de activiteiten in Arromanches. Wie weet spot je Koningin Maxima vandaag?!

Arromanches 360 gradenExtra:
Boven op de rotsen, iets buiten het centrum ligt het 360° museum. Hier genieten we van een film waarin beelden van nu zijn gecombineerd met historische filmmateriaal. Dit museum is een echte aanrader. Klik hier voor een historisch filmfragment. 

kaarsen we will rememberLees meer over de Nederlanderse landing in Arromanches